Zonder vrije wil is het leven nog wel leefbaar 2

Waar maakt Beatrijs Ritsema zich eigenlijk zorgen over? Naar aanleiding van Dawkins’ kortzichtige pleidooi voor afschaffing van straffen, betoogt zij nu, dat „alles zinloos wordt zonder de illusie van de vrije wil“. Niemand kan of wil zich toch van die illusie ontdoen? Het lijkt nuttig om er op te wijzen, dat het voldragen determinisme, zoals dat van Spinoza, ten eerste inhoudt dat illusies, zoals die van de vrije wil of onze persoonlijke zelfstandigheid, onvermijdelijk zijn en noodzakelijkerwijs door tal van oorzaken in ons worden geproduceerd; en ten tweede, dat wij op onze vermeende verantwoordelijkheid voor onze daden naar ieders overtuiging aanspreekbaar zijn en ook zullen worden aangesproken, omdat iedereen in onze omgeving, de maatschappij ook, evenzeer speelbal is van dezelfde illusies. Zelfs de geleerden die tot de hogere wijsheid zijn gekomen dat alles van a tot z volledig bepaald is door genen et cetera. Ook in hen immers wordt de illusie geproduceerd. Ook zij blijven dus geloven in de vrije wil hoewel zij beter weten. Geloof en weten gaan hier, zoals ook in andere zaken perfect samen. Het is de wetenschappelijke menskunde die ons dit onderwijst. Als je daar geen kennis van neemt, mis je niets, want in de praktijk verandert er ook niets door. Wees gerust, mevrouw Ritsema.