Zender predikt aartsconservatieve islam

Nederland vindt dat twee islamitische zenders haat zaaien. Frankrijk heeft ze van de satelliet gehaald. Maar wie echt wil, kan ze nog steeds ontvangen.

Een geestelijke in een gewaad leest voor uit de koran. Op de achtergrond volgen beelden van landschappen elkaar op, zoals rustgevende watervallen. 'Het is eigenlijk een heel saaie zender', zegt Mohammed Abdulrahman, hoofd van de Arabische website van de Wereldomroep. 'Art Iqraa kan mij niet lang boeien.'

Iqraa richt zich op moslims in Europa, de VS, het Midden-Oosten en Afrika. De zender wordt gefinancierd door Saoedische investeerders die de aartsconservatieve wahhabitische vorm van de islam aanhangen. Volgens Abdulrahman is de zender 'niet zo politiek'. Toch kun je wel twijfels hebben over de inhoud ervan, vindt hij. 'De Koran wordt geïnterpreteerd op de meest klassieke manier. Dat betekent dat er negatieve dingen over ongelovigen worden gezegd.'

Minister Donner (Justitie, CDA) heeft dat soort twijfels over Iqraa. Dat liet hij twee weken geleden weten in een debat met de Tweede Kamer over terrorismebestrijding. Daar meldde hij ook dat Frankrijk twee andere zenders 'van de satelliet' heeft gehaald, mede op verzoek van Nederland. Dat ging om Al Manar (Libanon) en SaharTV1 (Iran). Maar dat gebeurde al eind 2004. Begin vorig jaar is Al Manar ook door een Nederlands bedrijf van een satelliet gehaald. Niet om inhoudelijke redenen, maar omdat de zender geen vergunning had in een Europees land.

Al Manar is de huiszender van de Libanese fundamentalistisch-shi'itische organisatie Hezbollah. Dat de zender haat zaait, staat in Europa nauwelijks ter discussie. In een dagelijkse gebed wordt opgeroepen afstand te nemen van niet-moslims, zegt Mohammed Abdulrahman. Ziektes moeten zij krijgen, en honger. Angst moet in hun hart geplant worden.

Wie dat echt wil, kan Al Manar ook nu nog steeds bekijken. De zender is dan wel niet meer te zien via de Hotbird-satelliet, maar wel via een andere, Arabische satelliet: de Arabsat 3a. En ook via internet. Dat geldt ook voor de andere in Frankrijk verboden zender, Sahar TV1.Over Arabsat heeft Europa niets te zeggen, omdat de exploitant niet in Europa is gevestigd.

Is het dan wel zinnig om energie te steken in het verbieden van deze zenders? Tweede-Kamerlid Frans Weekers (VVD) vindt dat wel geprobeerd moet worden het 'zo moeilijk mogelijk'te maken deze zenders te ontvangen. 'Al moet je reëel zijn over wat je ermee bereikt. Wie het echt wil zien, kán het zien.' 

Het is niet bekend hoeveel Nederlanders naar de omstreden zenders kijken. Kijkcijfers van satellietzenders zijn er niet. Maar drie van de vier zenders die Donner noemde, zenden uit in klassiek Arabisch. De meeste Nederlandse Marokkanen zijn Berber. Zij spreken geen Arabisch. Degenen die dat wel doen, spreken meestal weer geen klassiek Arabisch.

Alleen Art Iqraa zendt ook Engelstalige programma's uit. Dat is dan ook het kanaal dat van de vier omstreden zenders het meest bekeken wordt, denkt de 23-jarige Yahia Yousfi uit Rotterdam. Als hij in het weekeinde zijn ouders opzoekt, staat Iqraa er geregeld aan. Yahia ziet geen kwaad in de zender. 'Het gaat over religie, maar er zijn ook natuurprogramma's te zien, en cartoons voor kinderen.' Iqraa zendt ook belprogramma's uit waarin moslims praktische vragen kunnen stellen over de islam. Zoals: hoe kan ik een huis kopen als de islam het verbiedt rente te betalen. Yahia heeft niet de indruk dat de zender haat zaait. 'Ik heb daar nooit iets van gemerkt.' Hij zou het jammer vinden als Iqraa hier niet meer te zien is.'Niet omdat de zender voor mij onmisbaar is, maar omdat Donner niet moet bepalen waar wij naar kijken.'

Het Franse Commissariaat voor de Media zegt dat Iqraa zich soms wel schuldig maakt aan opruiende en antisemitische uitlatingen. En die instantie beslist uiteindelijk of Iqraa van de Hotbird-satelliet verdwijnt. Want het bedrijf dat die satelliet exploiteert, Eutelsat, is gevestigd in Frankrijk.

Het initiatief om de zenders te verbieden, lag dan ook in Frankrijk. Het Nederlandse Commissariaat voor de Media onderhoudt over dit onderwerp contacten met het Franse commissariaat, maar heeft geen eigen onderzoek gedaan naar de inhoud van de zenders. 'Daar hebben we de mensen en de middelen niet voor', zegt een woordvoerder. 'Bovendien zou dan eerst gedefinieerd moeten worden wat haat zaaien precies is', zegt hij. David de Jong, auteur van eennieuwsbrief over media- en satellietnieuws, zegt: 'Nederland speelt geen rol van betekenis in dit dossier.'

Donner heeft wel aan het ministerie van OCW gevraagd te onderzoeken of de Mediawet aangepast kan worden, zodat 'haatzaaizenders' beter aangepakt kunnen worden. Een woordvoerder van het ministerie wil daar nu inhoudelijk nog niets over zeggen. Maar bij deze zenders speelt hetzelfde als bij extreme internetsites. Als een zender of internetprovider niet in een Europees land gevestigd is, valt er weinig tegen te ondernemen.