Z-Afrika heropent dossier Machel

De Zuid-Afrikaanse regering wil het onderzoek heropenen naar het vliegtuigongeluk in 1986 waarbij de eerste president van Mozambique, Samora Machel, om het leven kwam. De minister van Veiligheid maakte dat gisteren bekend tijdens een debat in het parlement.

De marxist Samora Machel leidde Mozambique nadat het land in 1975 onafhankelijk werd van Portugal. Op 19 oktober 1986, een wolkeloze dag, stortte zijn vliegtuig neer in de toenmalige Zuid-Afrikaanse provincie Oost-Transvaal, vijf kilometer van de grens met Mozambique.

Het toenmalige apartheidsregime in Zuid-Afrika stelde een onderzoek in en kwam tot de conclusie dat de Russische piloot een navigatiefout had gemaakt. Er zijn altijd twijfels blijven bestaan over die verklaring. Vrijwel direct na de crash doken berichten op over een 'vals radiosignaal' waarmee het vliegtuig van de veilige route zou zijn gelokt. Dit valse baken zou de piloot hebben doen geloven dat hij het vliegveld van de Mozambikaanse hoofdstad Maputo inmiddels had bereikt, terwijl hij er nog zo'n honderd kilometer van was verwijderd.

Het baken zou zijn opgezet door geheim agenten van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. Enkele weken voor de dood van Machel beschuldigde een hoge Zuid-Afrikaanse militair Machel van 'terrorisme', waarmee het regime 'adequaat zou afrekenen'.

Het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime steunde op het moment van het vliegtuigongeluk de Mozambikaanse verzetsbeweging Renamo, dat in een bloedige oorlog was verwikkeld met de Frelimo-regering van Machel. Het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime voerde vanaf midden jaren zeventig diverse oorlogen in de buurlanden, de zogeheten frontlijnstaten. Het regime noemde dat een gevecht tegen 'communisme' en hoopte zich zo tevens te beschermen tegen de verzetsbeweging ANC, die veelal opereerde vanuit de buurlanden.

De relaties tussen de huidige regering van Zuid-Afrika en Mozambique zijn sinds het einde van de apartheidwarm. Oud-president Nelson Mandela hertrouwde in 1998 met de weduwe van Samora Machel, Graça. De Zuid-Afrikaanse minister van Veiligheid liet gisteren doorschemeren dat er nieuwe bewijzen zijn in de zaak. Hij gaf geen details. 'Er is een reden voor ons om het onderzoek te heropenen', zei Charles Nqakula.