Messen slijpen na verkiezingen in Haïti

De voormalige bondgenoot van verdreven president Aristide, René Preval, lijkt de verkiezingen voor een nieuwe president van Haïti te winnen. Voor- en tegenstanders slijpen reeds de messen.

Buenos Aires,11 febr. -

Het zijn vooral bezweringsformules. De uitbundige gelukwensen van wereldleiders aan de Haïtiaanse bevolking voor de massale en goeddeels vreedzame stembusgang van dinsdag lijken vooral bedoeld om de gemoederen te bedaren. Hopelijk reageren de 8,5 miljoen inwoners van het straatarme Latijns-Amerikaanse land straks net zo democratisch sportief als de definitieve winnaar van de presidentsverkiezingen bekend wordt, is de echte boodschap.

De bezorgdheid is begrijpelijk gelet op de uiterst bloedige geschiedenis van de sinds 1804 onafhankelijke eerste zwarte republiek. Dat geldt te meer nu na een telling van de helft van de stemmen blijkt dat de voormalige premier en politieke leerling van ex-president Jean-Bertrand Aristide, de 63-jarige René Preval, de verkiezingen lijkt te gaan winnen. Twee jaar nadat Aristide vluchtte en een internationale troepenmacht Haïti moest ontzetten omdat de aanhangers en tegenstanders van Aristide elkaar met tientallen afslachten, staat de oude politieke garde op het punt de macht weer over te nemen.

Aanvankelijk leek de overmacht zelfs zo groot dat er volgens zijn grootste concurrent, Leslie Manigat (75) slechts 'een kleine kans' op een beslissende stemronde in maart zou zijn.

Na het tellen van de helft van de stemmen heeft Preval net iets meer dan de meerderheid. Het percentage voor Manigat is 11,4 en de derde van 34 presidentskandidaten, de blanke zakenman Charles Baker (50) heeft slechts 8,3 procent van de stemmen behaald.

'Ik hoop dat de Haïtiaanse politici de keuze van hun eigen bevolking zullen accepteren', zegt de Braziliaanse ambassadeur in Port-au-Prince, Paulo Cordeiro de Andrade Pinto. Brazilië leidt de VN-troepen op Haïti. 'En ik hoop dat Preval zo verstandig zal zijn een politieke dialoog aan te gaan met de zogeheten groep van 184.' Die naam slaat op een bundeling van maatschappelijke groeperingen, intellectuelen en zakenlieden die de afgelopen jaren het verzet tegen 'despoot' Aristide aanvoerden.

Maar de eerste reacties zijn niet verzoeningsgezind. Links en rechts worden al messen geslepen. Baker, kandidaat van de groep 184, zegt 'verbijsterd' te zijn dat de internationale waarnemers reeds hun goedkeuring aan het verloop van de verkiezingen hebben gegeven. Tegen persbureau AP zei hij dat sommige kiezers tien tot twintig keer hun stem hebben uitgebracht. Baker eist een onderzoek van de kiesraad. Maar wat de uitkomst hiervan ook is, Baker sluit uit ooit met Preval te zullen samenwerken. Preval,presidentvan 1996 tot 2001, heeft volgens Baker namelijk 'geen al te florissant verleden.'

Eveneens strijdbaar reageren de aanhangers van Preval. Een van de bendeleiders uit de beruchte hoofdstedelijke sloppenwijk Cité Soleil, Augudson Nicolas, heeft tegen persburau Reuters gezegd dat zijn gangsters bereid zijn hun wapens over te dragen aan de regering als Preval president wordt.Volgens de bendebaas, bijgenaamd generaal Toutou, is dan immers geen verzet meer nodig tegen de huidige, totalitaire overgangsregering.

Omgekeerd laten de bendes - die de afgelopen maanden dagelijks gemiddeld tien mensen ontvoerden in ruil voor losgeld - weten het niet te zullen accepteren als een ander dan Preval tot winnaar van de verkiezingen wordt uitgeroepen. Dan zou er immers sprake zijn van electorale diefstal.

Preval heeft zich met zijn groepering Lespwa -Creools voor hoop - met succes opgeworpen als de kampioen van de armen. Het zijn goeddeels dezelfde nooddruftige inwoners die zich in het armste land van de regio traditioneel achter Aristide schaarden. Die sloppenwijkbewoners riepen ook steeds nadrukkelijker dat de beschuldigingen over corruptie, het bewapenen van bendes en cocaïnehandel die Aristide fataal werden een complot waren van de elite om de ex-priester af te kunnen zetten.

Aristide had het sinds 1990 - na dertig jaar dictatuur - feitelijk voor het zeggen op Haïti. Grote vraag is of Preval nu een autonome politieke koers gaat varen of zich- zoals zijn tegenstanders zeggen - zal ontpoppen als de stroman van Aristide. Om stemmen te trekken in alle lagen van de bevolking heeft Preval zich alleen invage bewoordingen uitgelaten over zijn band met zijn in ballingschap in Zuid-Afrika levendeleermeester. Maar zijn terugkeer naar Haïti is volgens Preval zeer wel mogelijk omdat Aristide 'als Haïtiaan geen visum nodig heeft'.

Deze week hebben de VN ingestemd met een verlenging van het verblijf van de 9.000 VN-soldaten met zes maanden. Op Haïti groeit de kritiek op die soldaten omdat de onveiligheid toeneemt.Vooral de arme Haïtianen zien de VN-macht als een bezettingsleger. Hun stem op Preval lijkt daarom ook een stem tegen de VN.

De officiële uitslag van de presidents- en parlementsverkiezingen van Haïti wordt mogelijk dit weekeinde bekend gemaakt. Preval heeft zich in zijn woonplaats op het plattelandal een overwinningsdansje gepermitteerd. Voor het overige doet hij er noghet zwijgen toe. Wel liet hij weten zich al uitslapend voor te bereiden op zijn tweede presidentschap.