Berlijn toont lawine aan politieke films

Politieke films zetten de toon op het Filmfestival Berlijn. Zoals de olie-thriller 'Syriana', met in de hoofdrol George Clooney: ,,Amerika verliest elke dertig jaar zijn verstand.'

'There's no business like snow business.' Met die woorden opende directeur Dieter Kosslick donderdag de 56ste Internationale Filmfestspiele Berlin. Kosslick maakt elk jaar grapjes over het weer. Zoals: dat men in Berlijn tenminste voor de films komt en niet voor de zon, zoals op de festivals van Cannes en Venetië. Maar dit jaar leek hij weersomstandigheden en openingsfilm wel heel precies op elkaar te hebben afgestemd. 's Middags begonnen de eerste sneeuwvlokken te vallen op de Potsdamer Platz en omgeving en 's avonds opende de Berlinale met Snow Cake van Marc Evans. Die film speelt zich niet alleen af in winters Canada, maar voert als hoofdpersoon ook een autistische Sigourney Weaver op, die niets liever doet dan sneeuw eten. Zo klein en geordend als de wereld van Weavers personage is, zo groot, chaotisch en verwarrend zijn de werelden in de andere films die in het hoofdprogramma om de Gouden Beren strijden. Corruptie, martelingen, de gevolgen van de globalisering, veel films gaan er expliciet over. Andere zoeken naar de menselijke maat.

Meer of minder expliciete politieke films zijn een terugkerend thema in het vijfjarige directeurschap van Kosslick. Maar dit jaar buitelen ze over elkaar heen. Van The Road to Guantanamo, van Michael Winterbottom (die in 2003 een Gouden Beer won voor zijn vluchtelingenfilm In This World) tot een subversieve Hollywoodfilm als V for Vendetta (Engeland als post-9/11-dictatuur) en een nieuwe film van de Iraanse regisseur Jafar Panahi over de rol van vrouwen in zijn land.

Het spits werd afgebeten door George Clooney, die op het afgelopen Filmfestival Rotterdam in zijn slotfilm Good Night, and Good Luck. al had getoond raad te weten met de parallellen tussen het tijdperk van McCarthy's communistische heksenjachten in deVS en het heden. Die film wordt ook vertoond op het Berlijnse Cinema for Peace-gala aanstaande zondag.

Het door Clooney medegeïnitieerde Syriana beleeft in Berlijn haar Europese première. In vaardige thrillerstijl wordt de internationale oliewereld in kaart gebracht. De film treedt in de voetsporen van CIA-man Bob Barnes (Clooney), die erachter komt dat zijn jaren in het Midden-Oosten geen ideëel of politiek doel hebben gediend, maar louter Amerikaanse financieel-economische belangen. Syriana werd geregisseerd door Steve Gaghan, die eerder het scenario schreef voor Traffic van Clooney's filmpartner Steven Soderbergh, waarin hij op vergelijkbare wijze de internationale drugshandel onder de loep nam. Gaghan: 'Na 9/11 zie je een paradigma-verschuiving in de Amerikaanse politiek, een ruk naar rechts. Men denkt opeens veel meer zwart-wit in termen van goed en kwaad.'

Clooney daarover op een afgeladen persconferentie, waar 'het geweten van Hollywood' én 'de mooiste man ter wereld' ook weer de nodige oneerbare voorstellen grijnzend van de hand moest wijzen: 'Amerika verliest elke dertig jaar z'n verstand. In de jarenzestig en zeventig zijn er talloze films gemaakt over bewogen onderwerpen. Maar het is nu geloof ik voor het eerst sinds Watergate dat we weer in mainstream films op de maatschappij reflecteren. Niet dat we antwoorden hebben. Niet om er geld mee te verdienen. Maar we doen dat omdat we als acteurs en filmmakers de mogelijkheid en de verantwoordelijkheid hebben om heel veel vragen te stellen.'