Allah kalmeert

Wie wil weten hoe het leven is in een beruchte Franse buitenwijk, huurt er een flat. Zesde bericht uit Les Minguettes, nabij Lyon.

Givors, bij Lyon Foto AFP View of Vernes' housing estate, a tough neighbourhood, taken 09 November 2005 in Givors, near Lyon, eastern France. Jean-Pierre Lacroix, the prefect of Lyon area, decided today not to impose the curfew in Lyon and its suburbs. Emergency powers permitting the imposition of curfews were invoked in only a small number of French towns and cities on 09 November, after the previous night's violence lent hope that the two weeks of rioting could be on the wane. AFP PHOTO / JEAN-PHILIPPE KSIAZEK AFP

Of de banlieue al in brand staat, zo wil de Duitse krant weten. Ik ben verbaasd. Zoals iedereen hebben we de gebeurtenissen rond de cartoons van de profeet op televisie gevolgd. Maar nieuw vuur aan de lont van de banlieue zijn de spotprenten niet. De weinige reacties in Les Minguettes waren de afgelopen dagen eerder van hoofdschuddende aard.

Op vrijdag 4 februari was er wel een betoging bij de Grote Moskee van Lyon in Bron. Honderden moslims hielden er na afloop van het vrijdaggebed een stil protest tegen de Deense cartoons. Vervolgens gingen ze rustig naar huis, na een half uur gaf nog slechts een handjevol zich over aan discussie. Onder hen bevond zich een boze Palestijnse dame die de Franse moslims voor lafaards uitschold en bezwoer dat deze laatste belediging het Westen op een dag duur zou komen te staan.

Maar er was ook Abdou Ben Maamar, die rustig betoogde dat de reactie op de cartoons “recht evenredig is met de mate waarin iemand gelovig is. Hoe meer je van de profeet houdt, hoe meer je gekwetst bent. Maar wat kunnen we eraan doen? Eisen dat de journalistiek informeert en geen oordelen velt, meer niet.“ Als om zijn woorden kracht bij te zetten, zei een voorbijganger geringschattend: “Ha, daar hebben we het gematigde discours weer!“

Nee, onze banlieue staat nog niet in brand. Misschien komt daar verandering in na de nationale betoging dit weekeinde in Parijs, een reactie op de publicatie van de cartoons in Charlie-Hebdo van deze week. Er zijn even goede argumenten om te voorspellen dat de vlam in de pan slaat als om het tegendeel te betogen.

Neem nu Kadir. Het is een gefingeerde naam voor een 17-jarige jongen uit Les Minguettes die tijdens de rellen van november werd gearresteerd. Kadir gaat niet naar de moskee - op zijn leeftijd heeft hij wel andere dingen aan het hoofd. En voor zijn aanwezigheid op het toneel van de rellen heeft hij geen betere uitleg dan dat zijn vrienden er ook allemaal waren. Maar vraag een beetje verder naar zijn frustraties als jonge Fransman van Algerijnse afkomst, en Kadir antwoordt keer op keer door Palestina, Irak of 11 september ter sprake te brengen. En vooral: als je Kadir vraagt hoe hij zichzelf definieert, dan antwoordt hij zonder aarzelen `moslim`, en niet `Fransman`, zoals voorgaande generaties.

Als de reactie op de spotprenten in de islamitische wereld voor een deel te wijten is aan de onvrede daar, zoals veel analisten betogen, dan is er in de banlieue zeker ook een voedingsbodem aanwezig voor cartoongeweld. Maar de geschiedenis van de rellen in de Franse banlieue in de afgelopen 25 jaar toont aan dat het geweld hier altijd een plaatselijke oorzaak heeft, doorgaans de dood van jongeren in confrontatie met de ordediensten. De religie heeft in de banlieue vooralsnog een kalmerende invloed. Zozeer zelfs dat de Franse overheid nogal eens het verwijt krijgt dat ze het religieus extremisme op z`n beloop laat. Allah verlicht de taak van de politie omdat Hij tot minder misdaad leidt.

Neem Yacine. Tot voor drie jaar was hij een kleine delinquent. Tot hij zich bekeerde tot het salafisme, een extreme vorm van de soennitische islam. Yacine schat dat het voor zeventig procent aan de religie te danken is dat de banlieue vandaag veel rustiger is dan pakweg zeven jaar geleden. Hij draagt het baardje dat we met moslimextremisten associëren maar hij zegt dat hij alleen de grote jihad voert, die tegen zichzelf. De kleine jihad, de heilige oorlog tegen ongelovigen, die laat hij voorlopig over aan anderen.