'We gaan ons werk afmaken in het land'

Lousewies van der Laan, de nieuwe fractievoorzitter van D66, wil liever niet nakaarten.

'Er zijn fouten gemaakt en het gaat erom dat we daarvan leren.'

Lousewies van der Laan, sinds vorige week fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer, was gistermiddag om kwart over vijf live in de uitzending van dj Ruud de Wildt op radio 538. 'Vind je het eng om opeens leider te zijn van D66?' vroeg De Wildt. Van der Laan zei dat 'eng' een verkeerd woord was. Het was natuurlijk een enorme verantwoordelijkheid. Maar ze had er ook zin in.

Zou een man zo'n vraag hebben gekregen?

'Het is bizar. Als woordvoerder voor de Europese Commissie heb ik vier jaar lang honderden journalisten te woord gestaan in vier talen. Over buitenlands beleid, de Balkan, noem maar op. Maar als een krant een profiel van mij maakt omdat ik fractievoorzitter word, staat er over die tijd niet veel meer in dan dat ik huwelijkskandidaat zou zijn geweest voor prins Willem Alexander.'

Van der Laan werd fractievoorzitter na het aftreden van Boris Dittrich. Vóór en tijdens het debat over de militaire missie naar Afghanistan had D66 volgens hem politiek-tactische fouten gemaakt. Daar nam hij als politiek leider de verantwoordelijkheid voor. Maar volgens D66-wethouder Ruud Hessing uit Leiden was de hele fractie verantwoordelijk. Hij noemde de crisis in de partij één lange aanbeveling voor het lijsttrekkerschap van Alexander Pechtold, D66-minister voor Bestuurlijke Vernieuwing.

Voelt u zich verantwoordelijk voor de fouten die zijn gemaakt?

'De keuze tegen de missie naar Afghanistan was een keuze van de hele fractie. Ik heb die ook verdedigd. Maar de politiek-strategische koers wordt bepaald door de leider van de fractie.'

De voorzitter van het landelijk bestuur van D66, Frank Dales, vindt dat de partij 'strakke sturing' nodig heeft. Hij zei dat hij 'de regie' in handen neemt, samen met vice-premier Brinkhorst en u. Waarom neemt u niet gewoon zelf de leiding?

'Dat doe ik ook. Ik ben gisteravond bij de vergadering van het bestuur geweest en daar heb ik dat besproken. De politieke strategie wordt uitgezet door de fractie in de Tweede Kamer. Maar dat er nu een strakke regie moet komen, lijkt me duidelijk.'

En dat gaat ú doen.

'Dat ga ik proberen. D66-leden vinden wel bijna allemaal dat strakke regie nodig is, maar ze vinden dat ze het zelf niet nodig hebben. Ik ga het op een bindende manier proberen te doen. Ik ga op zoek naar het gemeenschappelijke doel.'

Waarom is het nu opeens zo duidelijk dat die strakke regie er moet komen?

'Ik wil niet nakaarten. Er zijn fouten gemaakt en het gaat erom dat we daarvan leren. Van elk uur dat we het in de fractie over Afghanistan hadden, ging het 59 minuten over de inhoud en één minuut over communicatie en strategie. Dat moet anders. Als we een doel hebben, moeten we óók gaan kijken hoe we dat het beste kunnen bereiken. Je moet daar als partij veel bewuster mee omgaan.'

U hebt vorig weekend lokale afdelingen gebeld. Hebt u beloofd dat u landelijk geen aandacht meer zal trekken vóór de gemeenteraadsverkiezingen van 7 maart?

'Ik wilde horen hoe de stemming was en ik wilde dat mensen hun hart konden luchten. Ik denk dat iedereen het erover eens is dat de Haagse politiek de lokale politiek nu niet meer mag overschaduwen. Het is mijn verantwoordelijkheid dat de schijnwerpers lokaal worden gericht. In Amsterdam moet het weer gaan over de sluitingstijd voor de horeca, in Den Haag over de erfpacht en in Delft over meer ruimte voor jonge ondernemers.'

U zou langs zijn gegaan bij leden van het kabinet om te beloven dat D66 zich tot de Kamerverkiezingen van 2007 loyaal zal gedragen.

'Het leek me beter om meteen langs te gaan bij de premier en de vice-premier in mijn nieuwe hoedanigheid als fractievoorzitter. Dat heb ik afgelopen maandag gedaan. Ik heb gezegd dat ik ervan uit ga dat we ons werk gaan afmaken. De basis voor strategische samenwerking is er nog steeds. De sociaal-economische hervormingen. Nederland klaarstomen voor de vergrijzing. Er is nog ongelofelijk veel te doen.'

Het zal niet makkelijk voor u worden. De leden verlangen het lef van u dat ze bij Dittrich misten en dat ze wel zien bij Pechtold. Maar het kabinet verwacht dat de D66-fractie zich rustig houdt.

'Ik ga geen oppositie voeren tegen mijn eigen kabinet. Maar dat betekent niet dat we het hele kabinetsbeleid zullen uitdragen. We zijn een progressieve partij in een kabinet met twee conservatieve partijen. Logisch dat je dan niet alles voor elkaar krijgt. Maar we zullen onze genuanceerde standpunten scherp uitdragen.'

Gaat u nu snel bekendmaken dat u lijsttrekker wilt worden van D66?

'Pas in de zomer kunnen mensen zich kandidaat stellen.'