'Ons dorp is heel erg in zijn nadeel veranderd'

Voor het eerst in de geschiedenis van ons land daalt de bevolking op meerdere plaatsen tegelijk. In het Zuid-Limburgse Simpelveld hebben ze daar al jaren ervaring mee. 'De jeugd kan hier nergens heen.'

Op de gevel staat 'Jeugdcentrum Simpelveld', maar de deur is gesloten en op het raam hangt een plakkaat met de tekst 'de katholieke ouderenbond afdeling Simpelveld organiseert een themamiddag over dementie'. Duidelijker is het niet te illustreren. Hoe een dorp eruit ziet dat vergrijst, een dorp waar weinig kinderen geboren worden, waaruit de bevolking wegtrekt.

Simpelveld, in het uiterste zuid-oosten van Nederland, is zo'n dorp dat 'leegloopt'. Op het stadhuis geeft een medewerkster van burgerzaken telefonische informatie over het huren van urnen op de begraafplaats. De twee basisscholen in het dorp fuseren. In het 'Oude Schoolhuys' zit een antiekzaak. 'Ik noem het hier altijd het stiltegebied', zegt Ger Hupkes, de vrijwilliger die vandaag de VVV bemant. 'Tegen toeristen zeg ik altijd 'voor opgroeiende kinderen is hier niks'. Voor lawaai moet je hier niet zijn.'

Simpelveld is onderdeel van het gemeentelijk samenwerkingsverband 'Parkstad Limburg' waarbij ook Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Onderbanken en Voerendaal behoren. Het is de regio waar de bevolking al sinds 2002 afneemt. Dit jaar daalde de bevolking er met 4.542, zo blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag bekendmaakt.

Het platteland wordt populairder, zo meldde het Sociaal Cultureel Planbureau vorige maand. Maar de uittocht in Limburg is groter dan de instroom. 'Voor Heerlen zijn de cijfers verbazingwekkend', zegt Jan Latten van het CBS. 'Theoretisch zou de stad deze eeuw nog kunnen uitsterven.'

Limburg is niet de enige provincie die met krimp te maken krijgt. Over 2005 daalde de bevolking voor het eerst ook in Groningen, Friesland en Zuid-Holland.

In Zuid-Limburg beginnen ze er net een beetje aan te wennen, dat de jaren van groei voorbij zijn, zegt de burgemeester van Simpelveld Huub Bogman. 'Dat was best moeilijk, het te accepteren. Je hoorde veel 'het zal wel meevallen'. Maar sinds eind vorig jaar zijn we ons er hier van bewust geworden dat de krimp niet meer is tegen te houden.' Zijn regio wordt al door bestuurders in de rest van Nederland gevraagd presentaties te geven over hoe je vergrijzing kan aanpakken. 'Er ligt hier een prognose dat in 2035 deze regio 50 duizend minder inwoners zal hebben. We hebben er nu 250 duizend. De worsteling daarmee, zijn we nu aangegaan.'

Hoe ziet krimp er in de praktijk uit? Niet zo prettig, zo vindt mevrouw Boersma die in basisschool de Klimboom haar dochtertje uit haar jasje helpt. Ze vindt het jammer dat de school moet fuseren. 'Dit was altijd zo'n knusse school. Straks worden het allemaal veel grotere klassen.'

'Het dorp is heel erg in zijn nadeel veranderd', zegt de mevrouw van de sigarenzaak. Ze woont al sinds de jaren vijftig in Simpelveld. 'De jeugd kan hier nergens heen', zegt een man die een pakje sigaretten komt halen. 'Er is geen disco, geen avondcafé. Het jeugdcentrum is alleen open met carnaval. Het is hopeloos hier.'

'Voor ouderen wordt het straks moeilijker in het dorp', zegt de man van de SRV, Vic Kessels die aan de andere kant van het dorp in zijn wagen een broodje zit te eten. De kleine kruidenier, slager en bakker in de straat bestaat niet meer.

De burgemeester van Simpelveld, Huub Bogman, 'geeft de mensen gelijk als ze zeggen dat er een bepaald basisvoorzieningenniveau nodig is', zegt hij achter een kop koffie in brasserie Oliva. 'Nu is het redelijk minimaal', zegt hij. 'Als het verder zakt, heb je een probleem.' Daarom ligt er nu een plan om de vergrijzing, ontvolking en ontgroening te keren. Het is opgesteld door de Ontwikkelingsmaatschappij Parkstad waarin alle gemeenten van Parkstad zitten evenals zorginstellingen, onderwijsinstellingen,volkshuisvesters en bedrijven.

Voor Simpelveld ziet het er zo uit: het centrum moet aantrekkelijker worden met twee nieuwe supermarkten aan het marktplein en meer groen en terrasjes. De vroegere school voor bijzonder onderwijs is al gesloopt. De bedoeling is dat daar een zorgcentrum komt, met woningen voor dementerende ouderen en aanleunwoningen en een recreatieruimte voor ouderen. Maar er komen ook woningen voor jongeren. Want het huidige aanbod, veelal vrijstaande villa's, is voor hen te duur.

Maar het grootste probleem van de regio blijft toch de werkgelegenheid. 'Na het sluiten van de mijnen veertig jaar geleden is er vrijwel niets voor in de plaats gekomen, hoewel dat wel beloofd was door de regering Den Uyl', zegt Bogman. 'Vlakbij Simpelveld ligt een mooi industrieterrein, Avantis, maar het staat leeg.' Er is zeer onlangs een bedrijf gekomen dat zonnepanelen bouwt Het moet het eerste bedrijf worden dat andere bedrijven die zich bezighouden met duurzame energie over de streep trekken zich in het gebied te vestigen.

Waar woningen noodgedwongen gesloopt worden wil Simpelveld groen planten. 'Voor het eerst in de geschiedenis hebben we daar de ruimte voor.'

Gekeken wordt of ergens een camping kan komen. Misschien kan dat op de plek waar nu het zwembad al jaren leegstaat. Wellicht kan een een deel van het enorme monumentale klooster een zorghotel worden. Het paterklooster verderop is al een conferentiecentrum. Simpelveld ligt centraal, tussen Luik, Aken en Maastricht. Dat zou ook best eens vaker gezegd mogen worden, zegt Bogman.

De meneer van de VVV, Ger Hupkes, verbaast zich er altijd weer over, hoe 'god-dummus mooi' Limburg is. Datzelfde zegt de nieuwe eigenaar van brasserie Oliva. Hij werkte jaren in Apeldoorn in een wegrestaurant. Maar hij wílde terug, en nu is hij er zijn eigen zaak begonnen, d'r dreum van Zumpelveld staat er op het kaartje. Want dát is het, voor hem. Waarom Limburg blijft trekken? 'Dat kan je niet beschrijven.'

Ook de mevrouw van de sigarenwinkel houdt nog van haar dorp, ondanks alles. 'Straks is het weer carnaval. Dan komen de kinderen uit heel het land met hun kinderen terug naar Simpelveld. En zie je mensen die je jaren niet gezien hebt.' Ze bedoelt, dan is het weer even zoals het vroeger was.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel 'Ons dorp is heel erg in zijn nadeel veranderd' (10 februari, pagina 2) wordt de vrijwilliger van de VVV Simpelveld Ger Hupkes genoemd. Hij heet Ger Wensink.