Oma is een snelle tante

Fay Weldon is een van de snelste Engelse romanschrijvers van deze tijd. Zij kan een gewemel van personen en incidenten beschrijven in een middelgroot boek zonder dat het ooit verwarrend wordt; of tenminste, bijna zonder dat het wel eens verwarrend wordt. In She May not Leave brengt zij vijf generaties van een familie ter sprake. Van de oudste komt maar een enkeling even in het zicht, de moeder van de vertelster van het verhaal; de jongste is pasgeboren en heeft weinig in te brengen.

Fay Weldon Foto Contact Contact

Niettemin, de generaties zijn er, en de lezer raakt er mee vertrouwd, ook met hun aanhang: echtgenoten, vaak verscheidene opeenvolgende per persoon, en vrienden en werkgevers. Misschien kan alleen een vrouw zo'n verhaal vanzelfsprekend laten klinken door een ikfiguur als vertelster op te voeren die met al de namen en relaties jongleert. Van een man zou het pas geloofwaardig zijn als hij toegaf dat hij zich de meeste namen en gebeurtenissen maar half herinnerde en veel navraag had moeten doen.

De generaties van de familie waar het voornamelijk over gaat zijn de tweede en de vierde: die van de vertelster zelf en die van haar kleindochter Hattie. De oude mevrouw is zo informeel als het maar kan, wat haar in staat stelt om onbezorgd te vertellen van haar vierde echtgenoot Sebastian die drie jaar in de Bijlmergevangenis uitzit voor drugshandel; ook is zij ongeremd in de bespreking van de seksuele verwikkelingen van zichzelf en anderen. Zij is niet alleen een snelle verteller; ook een snelle moderne grootmoeder.

De vertegenwoordigster van de vierde generatie met wie de grootmoeder het meest te maken heeft is Hattie, die samenwoont met een journalist genaamd Martyn en die een dochtertje van hem krijgt, Kitty. Zij heeft voor de bevalling zes maanden verlof gehad van haar baan bij een literair agentschap. Als die voorbij zijn heeft zij meer dan genoeg van het huishouden en het jonge-moederschap. Zij hoort van een Pools meisje dat als au pair wil werken, en die Agnieszka komt in de enige vrije kamer van het kleine huis wonen.

Als bekoorlijke jonge huisgenote, en gezaghebbend in de omgang met de kleine Kitty, betekent zij natuurlijk een bedreiging of op zijn minst een complicatie voor het partnerschap. De lezer begrijpt dat de titel van het boek op haar slaat en dat het steeds twijfelachtiger zal worden of zij ooit nog weggaat.

Weldon weet de spanning er lang in te houden terwijl zij beschrijft hoe het gaat in het kleine huis, en telkens ook weer tijd nodig heeft voor wat er aan de hand is bij de andere leden van de vijf generaties en hun aanhang. Haar karakters zijn niet bepaald complex: niet verdeeld in zichzelf en vervuld van bijgedachten. Zij zijn sociaal levende mensen, minstens even modern als de vertelster, druk bezig met relaties in verschillende graden van intimiteit en niet erg uit hun doen als er een misgaat.

Het toonbeeld van iemand die niet uit haar doen raakt is Hattie de werkgeefster van de Poolse au pair. Wanneer de verwachting van de lezer vervuld wordt en het inderdaad tot een breuk komt in de samenleving in het kleine huis, blijft zij verbazend, of ontstellend, of bewonderenswaardig koel.

Het zou hebberig zijn tegenover Weldon om hier de afloop over te brieven; het zou ook verkeerd zijn, omdat de neiging groot is zich een oordeel te vormen over de jonge moeder, wat alleen maar goed kan als je het hele verhaal kent en hebt meegevoeld.

Fay Weldon: She may not leave. Fourth Estate, 284 blz. euro 22,95. Een Nederlandse vertaling verschijnt in mei bij Contact.