'Het gaat niet om 18 minuten langer werken per dag'

Vuilnismannen en verpleegsters staken in Zuid-Duitsland. Ze willen niet langer werken voor hetzelfde loon. Volgende week moeten hun acties overslaan naar de rest van het land.

De afvalbakken op de Königstrasse, de belangrijkste winkelstraat in Stuttgart, zijn leeg. Dat is niet goed, zegt Werner Vorderwüllbecke. Helemaal niet goed. 'Het kan niet de bedoeling zijn dat het bij de burgemeester op de stoep schoon is en dat bij ons in de arbeiderswijken de vuilnisbakken uitpuilen.' Zestig mannen grommen instemmend. Ochtendappèl voor vuilnismannen in het Vakbondshuis. Parketvloer en lambrisering ademen de sfeer van de jaren vijftig. De vuilnisophalers, stevige kerels in dikke winterjassen, drinken koffie uit grote plastic bekers en kruimelen met hun krakelingen. De stemming is gelaten. De mannen weten dat ze het nog even moeten volhouden: een staking van de stadsreiniging wordt in de winter pas na veertien dagen een écht probleem. Dit is dag vier.

Het is de schuld van dienstenbond Verdi dat op de prominente winkelstraat nog geen overlast is ontstaan. Duitse stakers zijn geen wildemannen. Om overlast te beperken heeft de bond een poetsploeg in het leven geroepen. Die ploeg, eigenlijk voor noodsituaties, is in de Königstrasse iets te ijverig geweest. Verdi deelt overigens ook 100.000 gratis vuilniszakken uit. De inwoners van Baden-Württemberg zijn nu eenmaal bijzonder proper. In deze deelstaat zijn bewoners wettelijk verplicht wekelijks de stoep voor hun huis te vegen.

Vorderwüllbecke port de troepen op. In Karlsruhe probeert de burgemeester de staking te breken door werklozen in te schakelen. Honderd stakers uit het plaatselijke ziekenhuis hebben daarop de toegang tot de gebouwen van de gemeentereiniging geblokkeerd. 'Als het escaleert gaan we er met bussen heen!'

De bleke vuilnisophalers zijn zowel frontlinie als ruggengraat van het arbeidsconflict dat deze week in het zuidwesten van Duitsland oplaaide en dat de komende weken ook in andere delen van het land voor ongemak zal zorgen. (Zie 'Acties in de publieke sector worden uitgebreid'). De vuilnismannen staken permanent. Personeel van crèches, ziekenhuizen en begraafplaatsen staken slechts enkele dagen per week.

Ze staken tegen de verlenging van de werkweek van 38,5 naar 40 uur. Zonder betaling. Het lijkt overdreven: staken voor 18 minuten langer werken per dag. 'Het gaat niet om 18 minuten' , zegt Andrea Mühlbradt (33), vrachtwagenchauffeur bij het grofvuil en een van de weinige vrouwen in het Vakbondshuis. 'Het gaat om duizenden banen in de publieke sector en het gaat om de toekomstkansen van onze kinderen. Politici moeten eerst maar eens iets aan het eigen royale salaris doen', briest ze.

Duits overheidspersoneel staakt niet vaak. De laatste grote acties waren in 1992 en 1974. Toen ging het om loonsverhoging en kregen de bonden hun zin. In die dagen was de overheid een monoliet: veel personeel met dezelfde CAO. Sindsdien heeft ook de Duitse overheid diensten afgestoten en op afstand geplaatst. Posterijen en telecommunicatie zijn geprivatiseerd. Her en der worden ziekenhuizen (Hessen) en stadsreiniging (Freiburg) uitbesteed aan ondernemers.

Personeel dat in overheidsdienst is gebleven moet nu concurreren met de vrije markt. De arbeidsvoorwaarden worden aangepast aan de regels uit het bedrijfsleven. Een nieuwe CAO, sinds oktober van kracht, verlangt flexibele werktijden en belooft hoge prestaties beter te belonen.

Frank Bsirske, groen ribjasje, blauwwit geblokt overhemd, is voorzitter van Verdi. Hij laat doorschemeren dat de eis van 38,5 uur niet vastligt. 39 uur kan ook. Maar in het Vakbondshuis willen ze niets van compromis weten. Ze schrijven Bsirske een boze brief en luisteren naar strijdliederen. 'Nichts wird sein am Morgen, wie es am Abend war.'