Het beeld

De aandacht voor wat Clairy Polak gisteren in Nova “de wereldwijde spotprentcrisis“ noemde, begint wat overdreven aan te doen. Zolang je er elke avond opnieuw over begint op televisie, gaan de gekwetste gevoelens in ieder geval niet over.

Een onbedoelde bijdrage aan het debat bleek de gisteren door de IKON uitgezonden aflevering in de rubriek De Donderdag Documentaire. De aangekochte Amerikaanse productie The Color of Love van de in de Verenigde Staten opgegroeide Iraanse filmmaakster Maryam Keshavaraz is geen bijzonder doordachte of anderszins sterk gecomponeerde documentaire. Maar De kleur van liefde biedt wel broodnodig inzicht in de manier van denken en handelen in een moslimdictatuur, waar rituelen en schijnbaar conformisme in geen verhouding staan tot wat mensen werkelijk voelen. De dubbele moraal, die wij misschien hypocriet zouden noemen, is wel effectief. In dat opzicht was de film een meer gematigde en realistische aanvulling op het radicale betoog van de schrijfster Naema Tahir, die eerder deze week in Nova aan Jeroen Pauw uitlegde hoe seksueel vrijgevochten jonge moslima's kunnen zijn, zolang ze het maar niet aan de grote klok hangen.

De Iraanse Keshavaraz filmde in de stad Shiraz hoe verschillende mensen Ashura beleven, de heilige week van de shi'ieten, die net gisteren ten einde liep. Uit rouw om de martelaar imam Hussein trekken de mannen door de stad en geselen zichzelf. Het lijkt meer een ritueel dan dat van de flagellanten tijdens de Semana Santa van Sevilla, maar de film laat later toch zien dat de pijnlijke rug van een klein jongetje door zijn moeder moet worden gezalfd.

De film laat ook zien hoe de Ashura-festiviteiten een zeldzame gelegenheid bieden voor jonge mannen en vrouwen om met elkaar contact te maken op straat, zonder ingreep van de alom patrouillerende zedenpolitie. Er worden stiekem briefjes doorgegeven, er wordt gefluisterd en gespied en er worden geheime afspraken gemaakt; die op de begraafplaats gaat niet door, althans, niet in het zicht van de camera.

Dat er onder de chador westerse kleren schuilgaan, dat is algemeen bekend. Maar deze film laat ook zien hoe het ook weer ging vroeger op ons platteland, en hoe juist al die belemmeringen de liefde kunnen bevorderen.

In een nachtelijk debat van ZDF ter gelegenheid van de opening van het 56ste filmfestival van Berlijn sprak men over Traumfrauen: filmdiva's uit de jaren vijftig, waar het festival een retrospectief aan wijdt. De Oostenrijkse filmactrice Senta Berger (64, debuut in 1957) stelde dat de sterren van nu veel dichter bij ons staan. We wisten vroeger vaak niet eens of ze kinderen hadden, laat staan dat Ava Gardner een alcoholist was. Maar wilden we dat weten?

Franka Potente, de grootste internationale Duitse ster van dit moment, voegde eraan toe dat je weinig kunt projecteren op een ster van wie je alles weet. Nu moet elke ster een kruising zijn van Doris Day en Marilyn Monroe, en ook nog kunnen acteren. In de jaren vijftig kende je alleen de buitenkant en dat prikkelde de fantasie. Net als bij pubers in Shiraz.

In Rondom tien (NCRV) werd gisteren gesteld dat moslims de religie bij ons terug hebben gebracht in het publieke debat. Evenals de heimwee naar de jaren vijftig.