Tussen rock en jazz

'Die saxofonist van Soft Machine' noemde men hem vaak en dat was niet altijd vriendelijk bedoeld. De gisteren in Londen overleden saxofonist Elton Dean, vooral bekend geworden door zijn platen met de jazzrockgroep Soft Machine, lag altijd tussen twee vuren. De recht-door-zee rockliefhebber vond zijn saxofoonsolo's vaak te lang en te dradig en hardcore jazzfans waren achterdochtig: iemand die ook met rockers speelde, was die eigenlijk wel te vertrouwen?

In feite waren Deans jaren bij Soft Machine (1968-1972) slechts een intermezzo in een lange en rijke carrière die begon in de John Bauldry's Blues Band en eindigde met een brede waaier aan bezigheden, van het experimenteren met stem en digitale gitaar tot het spelen in heftige, grote orkesten.

De eerste plaat van Dean op eigen naam maakte de in Nottingham geboren saxofonist in 1971 voor het label CBS. In de decennia die volgden maakte hij platen met iedereen die in de Engelse impro- en jazzscene iets betekende, van pianist Keith Tippett en diens collega Howard Riley tot Trevor Watts en Louis Moholo. In ons land speelde hij enkele maanden met de popgroep Supersister en in de jazzgroep van pianist Loek Dikker. In de tweede helft van de jaren negentig maakte hij drie cd's met de Amerikaanse trombonist Roswell Rudd die hij nog kende van de Europese toernee die de band van Carla Bley Band in 1977 maakte met Hugh Hopper en Dean als Engelse inbreng.

Behalve op alt-en sopraansaxofoon speelde Dean ook op een 'saxello', een instrument uit 1917 van het merk King, in feite een sopraansax met een bocht in de beker die vroeger werd gebruikt in straatorkesten. Op welk van zijn instrumenten Dean zich ook liet horen, en of het nu rock was of 'pure' jazz, hij speelde altijd bevlogen en fel, zonder hinderlijke sterallures.

Hoewel hij tijdens interviews vaak morde dat het telkens weer over die Soft Machine moest gaan, maakte hij kort voor zijn dood met zijn oude SM-maatjes drummer John Marshall en bassist Hugh Hopper een tournee onder de naam 'The Soft Machine Legacy'. Zo vreselijk was dat roemruchte verleden blijkbaar ook weer niet.