Argentijnse tv worstelt met erfenis

In Nederland moet de publieke omroep fors bezuinigen. In Argentinië worden eindelijk de camera's uit 1978 vervangen door nieuwe apparatuur.

Klop aan bij honderd Argentijnse huishoudens en gemiddeld zal in slechts één enkel geval de familie kijken naar de publieke televisie. En dat dan nog in een beperkt gedeelte van het land. Want in tweederde deel van Argentinië (82 keer zo groot als Nederland) is de enige staatszender Canal 7 niet eens te ontvangen.

De publieke televisie in Argentinië is niet om aan te zien. 'Het komt door de armoedige belichting', zegt Juan Gabriel Mariotto, die als subsecretaris communicatie in de Argentijnse regering belast is met de portefeuille televisie. Op zijn werkkamer in het roze, presidentiële paleis in het hart van Buenos Aires geeft hij een demonstratie. Hij zapt op de tv op het tafeltje naast zijn bureau van de belegen ogende staatszender naar een spetterend commercieel kanaal. 'Kijk maar eens naar presentator Víctor Hugo Morales (de Argentijnse Mart Smeets, mh). Die heeft 's ochtends een programma op Canal 7 en later op de dag ziet hij er bij sportzender ESPN opeens twintig jaar jonger uit. Dat is een kwestie van techniek.'

Het is de erfenis van de militaire junta die van 1976 tot 1983 regeerde. Toen ontstond er in Argentinië een diepgeworteld wantrouwen tegen staatsinformatie. Het verklaart mede waarom in de jaren negentig onder de neoliberale president Menem op één tv- en radiozender na alle overheidskanalen - net zoals gas-, water- en elektriciteitsbedrijven - zonder groot protest werden geprivatiseerd. 'Vervolgens is er ruim twintig jaar nauwelijks geïnvesteerd in de publieke omroep. Bij Canal 7 gebruiken ze nog dezelfde apparatuur die in 1978 werd aangeschaft in verband met de introductie van kleurentelevisie.'

Commerciële televisie is ruim voorradig in Argentinië. Je zapt je er een stijve arm. En alle programma's lijken op elkaar. Aan het begin van de avond zijn er luidruchtige soaps en daarna presenteren vrouwen met enorme siliconen-borsten of zelfingenomen mannen met te lang haar showprogramma's die niets om het lijf hebben. Het meest bekeken programma was het afgelopen seizoen een wekelijkse talkshow, gepresenteerd door de voormalige voetballer Diego Maradona. Zijn grootste primeur was een interview met zichzelf over zijn overwonnen cocaïneverslaving.

Onder de linkse regering van president Néstor Kirchner moet het anders worden. Mariotto vertelt dat er nieuwe apparatuur wordt aangeschaft en dat Canal 7 straks in heel Argentinië te ontvangen zal zijn. 'Daarna gaan we werken aan de inhoudelijke verbetering van de programma's op de publieke televisie, want die laten nu nog veel te wensen over.' De enige programma's die nu een beetje kijkers trekken - zo'n 3 procent - zijn de uitzendingen van folkloristische muziekfestivals met cowboys die zingen en gitaar spelen.

De echte vernieuwing op het gebied van de publieke televisie in Latijns-Amerika komt wat Mariotto betreft op rekening van de nieuwe multinationale zender Telesur. Dit is de nieuwszender die Venezuela, Argentinië, Uruguay en Cuba vorig jaar zijn begonnen. Telesur, met een redactie in de hoofdstad van Venezuela Caracas, is het regionale antwoord op CNN Español. Dat was de enige Spaanstalige zender die de ontwikkelingen op dit continent volgt.

'Telesur biedt ons de kans de wereld te beschouwen vanuit Latijns-Amerikaans perspectief', zegt Mariotto, die namens Argentinië in de raad van bestuur zit. Tot nu toe moesten Argentijnen die op televisie iets te weten wilden komen over het nieuws in, pak-hem-beet, Peru afstemmen op een zender die eigendom is van een Amerikaanse onderneming. 'Gelukkig hebben de nieuwe regeringen van Latijns-Amerika door dat de huidige historische ontwikkelingen in onze regio een eigen journalistieke duiding vereisen.'

Neem nu de recente installatie van de eerste indiaanse president van Bolivia. 'Amerikaanse en Europese media behandelen zo'n onderwerp toch vooral afstandelijk. Niet zelden is er ook sprake van een lichte afkeuring van het nieuws', zegt Mariotto. Telesur biedt daarentegen 'de historische context' waardoor de gebeurtenisbeter te begrijpen zijn.

Telesur - zonder reclame - werkte het afgelopen jaar met een budget van 8,3 miljoen euro, dat voor het overgrote deel door Venezuela werd betaald. Het nieuws wordt objectief gebracht, maar is onmiskenbaar van progressieve snit. Lange interviews met intellectuelen of een verslag van een symposium over de verantwoordelijkheid van het Internationale Monetaire Fonds voor de economische crisis in Zuid-Amerika, lijken niet echt gericht op de gewone man.

De kijkcijfers van Telesur zijn nog niet erg hoog. En de zender is op de meeste plekken in Latijns-Amerika niet eens te ontvangen. Pas vanaf deze week is Telesur te bekijken in Argentinië. Als Canal 7 om middernacht uit de lucht gaat, zal om 00.30 uur het nieuws van Telesur te zien zijn. Misschien een beetje laat, maar volgens Mariotto juist een heel gunstig tijdstip. 'Dan zijn de commerciële zenders uit de lucht.'

Telesur is op internet te bekijken via www.telesurtv.net