Nederlandse poort kan open

Als het aan de politiek ligt staat vanaf 1 mei de poort open voor werknemers uit de nieuwe Oost-Europese lidstaten. Zweden, Ierland en Groot-Brittannië deden dit al eerder. Hun ervaringen zijn gemengd.

De PvdA zegt “ja, mits“. Het CDA weet het nog niet en de VVD is samen met GroenLinks voor. Daarmee is er een Kamermeerderheid om Oost-Europese werknemers toe te laten op de Nederlandse arbeidsmarkt.

Vóór 1 mei van dit jaar moet de Nederlandse regering aan Brussel laten weten of ze voortaan werknemers uit de nieuwe Oost-Europese lidstaten onbeperkt wil toelaten, of de bestaande beperkingen wil verlengen. Het kabinet zal waarschijnlijk eind maart zijn standpunt bepalen. Daarna zal de Kamer zich uitspreken.

Vandaag lekte een studie van het ministerie van Sociale Zaken uit, waaruit zou blijken dat bij opheffing van de beperkingen jaarlijks tussen 30.000, zoals nu, en 72.000 Oost-Europese werknemers naar Nederland zouden komen. Kamerleden wilden niet op deze cijfers reageren tot ze definitief zijn.

Het CDA twijfelt. “We willen een afweging maken tussen de negatieve gevolgen op de arbeidsmarkt, het gevaar van verdringing, en de positieve gevolgen op de economie“, zegt Tweede Kamerlid Eddy van Hijum. De partij wacht met zijn standpunt tot de positie van het kabinet bekend is.

Het verlengen van de beperkingen is een optie voor het CDA. “Ik wil opkomen voor de belangen van de eigen werknemers. Wij zijn daar niet vies van“, zegt Van Hijum. “Wij zijn voorstander van één arbeidsmarkt, maar nu zijn onze economie en de Oost-Europese economieën nog in totaal verschillende stadia van ontwikkeling.“

Het belang van tuinders en aannemers die geen werknemers kunnen vinden weegt ook mee. Van Hijum: “Bepaalde sectoren kampen nu echt met tekorten.“

Voor de VVD is het een principekwestie. “Het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en arbeid is wat de VVD betreft de belangrijkste waarde van de Europese Unie“, zegt Tweede Kamerlid Van Baalen. Nederlandse werknemers en zelfstandigen moeten niet bang zijn, maar de concurrentie met Oost-Europeanen aangaan.

In 2003 zorgde de VVD samen met LPF en CDA dat de bestaande beperkingen werden ingesteld.

De linkse oppositiepartijen PvdA en GroenLinks zijn, onder voorwaarden, voor openstelling van de arbeidsmarkt voor Oost-Europese werknemers. De nieuwe arbeidskrachten moeten onder de CAO's werken en daar moet streng op worden toegezien. Verder moet de Arbeidsinspectie de strijd aanbinden met zogeheten schijnzelfstandigen: Oost-Europeanen die hier als zelfstandige komen werken, zodat ze zich niet aan CAO's hoeven te houden, terwijl ze in feite wel loonarbeid verrichten.

Van de PvdA moeten werklozen in Nederland meer gestimuleerd moeten worden het werk te doen waar veel vraag naar is. Van Baalen is het hier mee oneens: “Als Marokkaanse werklozen echt niet in de glastuinbouw gaan werken houdt het op.“