Een goed georganiseerde chaos in Teheran

Het zijn steeds dezelfde mensen in Iran die westerse ambassades belagen. Het waren er deze week niet meer dan 300. Niemand van de demonstranten heeft de omstreden cartoons gezien, maar iedereen is boos.

De handelsbetrekkingen met Denemarken zijn opgeschort, een Deense taartenwinkel heeft van naam moeten veranderen en al twee dagen op rij zijn er protesten voor ambassades. Het lijkt wel alsof heel Iran woedend is over de spotprenten van de profeet Mohammed. In werkelijkheid zijn de protesten georganiseerd door kleine groepjes met banden met de overheid.

Afgelopen maandag was het startsein voor de Iraanse protesten tegen de Deense cartoons. Als de avond is gevallen verzamelt een groep van circa 300 demonstranten zich voor de ambassade van Denemarken in Teheran. Het zijn vrijwel allemaal dezelfde types. Mutsje op, baardje, legerbroek: leden van de studentenbaseej. Deze “soldaten' van ayatollah Khomeiny's “vrijwilligersleger' staan altijd voorop als het Iraanse regime ze daarom vraagt.

Vandaag is dat niet anders. Omdat het Iraanse regime zich de laatste maanden graag neerzet als vlaggendrager van de wereldislam, moet ook Iran nu laten zien dat het tegen de publicatie van de cartoons is. De politie heeft wat dranghekken neergezet en om het hek van de ambassade hangt ook prikkeldraad. Het ambassadepersoneel is de dag tevoren al vertrokken. “Jullie revolutionaire daad wordt gewaardeerd, maar pas op dat jullie je religieuze broeders niet verwonden“, roept een commandant van de politie door een megafoon.

Het is het teken dat het gooien mag beginnen, als de politie maar niet wordt geraakt. Eerst vliegen er wat stenen, daarna vuurwerk en vervolgens een paar Molotovcocktails door de lucht. In de ambassadetuin gaat een boom in vlammen op.

Wat er chaotisch uitziet is echter zeer goed georganiseerd. De baseej zijn in groepjes onderverdeeld met leiders die precies weten wat ze wel en niet mogen doen. Vanavond is er een dunne lijn: een paar mensen mogen het hek over, maar de ambassade mag niet in brand. En de politie kan niemand slaan want dan zou de Iraanse overheid opeens de Denen beschermen.

De aanwezigen roepen leuzen als “Dood aan Denemarken' en onder luid gejuich wordt een Deense vlag verbrand. Niemand van de demonstranten heeft de cartoons gezien, maar iedereen is boos. Televisiecamera's snorren en fotografen klikken erop los. Iedereen is opgewonden en een paar demonstranten weten over het hek te klimmen. Als enkele heethoofden vervolgens met een steigerpijp als stormram de toegangsdeur van de ambassade proberen in te beuken, onderneemt de politie de enige actie van de avond. Eén traangasgranaat wordt afgevuurd en de studentenbaseej zakken ter aarde als stervende zwanen.

De demonstranten die over het hek zijn geklommen, treffen daar leden van de Iraanse geheime dienst die het gebouw bewaken. Via een zijdeur worden ze weer naar buiten gelaten. “Wat zijn jullie aan het doen?“, roept een man met een Palestijnensjaal om zijn hoofd boos tegen een andere man in een leren jasje. “Nou, de politie doet niets dus volgens mij mogen we naar binnen“, zet de laatste. “We hebben geen toestemming om allemaal over het hek te gaan, vergeet dat niet“, waarschuwt de Palestijnensjaal.

Politie, Baseej en de andere betrokkenen spelen hoog spel. Zelfs in de islamitische republiek is het soms moeilijk om groepen in bedwang te houden. Na de traangasgranaat lijkt de boel uit de hand te lopen. Enkele heethoofden zijn boos dat de politie toch in actie is gekomen. Ze willen nog een keer het gebouw bestormen, maar snel verschijnen verscheidene leiders van de Baseej voor de politiemegafoon. “We zijn geïnfiltreerd door hypocrieten, ga allemaal naar huis“, zegt Mohammad Reza Bahzenar, van de baseej van de Sanat-e Sharif universiteit. “Dit is niet ons programma.“

De commandant van de politie stelt voor dat iedereen gaat bidden, verderop in het park. De brandweer parkeert een wagen tussen de demonstranten en de ambassade en begint de boom te blussen. Een geestelijke grijpt een megafoon en roept: “De bussen voor Karaj [een satellietstad van Teheran] staan klaar. Wie nu niet mee gaat moet alleen naar huis!“

Daar heeft niemand zin in. Eén voor één druipen de demonstranten af. Diezelfde avond is hun aanval op de Deense ambassade wereldnieuws.

De volgende middag bestookt een nog kleiner groepje weer de ambassade. De Iraanse regering verbreekt bovendien als eerste land alle handelsbetrekkingen met Denemarken. En de “Deense taartwinkel' die al meer dan drie decennia in Teheran zoetigheden verkoopt, heet vanaf vandaag “Gol-e Mohammadi', bloem van Mohammad.

Als de baseej huiswaarts keren, mopperen sommige Iraniërs over hun gedrag. “De cartoons zijn slecht“, zegt Mohammad Abdollahi uit Qom. De reisagent voor pelgrimstochten naar Mekka heeft de protesten op televisie gezien. “Maar stenen gooien naar ambassades is ook slecht. Het geeft een beeld alsof wij Iraniërs onbeschaafd zijn, daar ben ik treurig over.“