De elektronische Spelen

De computertechnologie duikt bij de olympische evenementen op verschillende plaatsen op. Van inschrijving tot uitzending van de beelden.

Wie wil weten hoe belangrijk computers, internet en andere digitale voorzieningen zijn voor de Winterspelen hoeft maar te kijken naar het lijstje hoofdsponsors. Zeven van de elf “worldwide partners' zitten in elektronische zaken. General Electric doet aan energievoorziening en medische apparatuur en is via dochter NBC Universal verantwoordelijk voor de televisiebeelden van de Spelen. Kodak, Panasonic, Samsung en Omega maken consumentenelektronica. Atos Origin en Lenovo zijn pure IT-bedrijven. Atos Origin voert automatiseringsprojecten uit; het Chinese Lenovo maakt pc's en is bekend sinds het vorig jaar de pc-divisie van IBM heeft overgenomen.

Het is bij de Spelen gebruikelijk dat sponsors bijdragen in natura. Of er verder nog geld stroomt, en zo ja welke kant op, wordt niet meegedeeld. Zeker is dat Omega verantwoordelijk is voor de tijdwaarneming bij de sporten, dat Lenovo alle pc's en servers invliegt die nodig zijn (5.000 desktop-pc's, 600 laptops en 350 servers), dat NBC zorgt voor het personeel en de apparatuur om de live beelden van de wedstrijden mogelijk te maken, en dat Atos Origin al deze zaken integreert tot een werkend geheel.

De computertechnologie duikt bij de olympische evenementen op verschillende plaatsen op. In de eerste plaats bij de inschrijving en accreditatie van sporters, officials, vrijwilligers, beveiligingspersoneel en vertegenwoordigers van de media. Vervolgens bij de informatievoorziening aan de atleten: zij moeten snel en makkelijk te weten kunnen komen waar en wanneer ze moeten spelen en hoe ze daar kunnen komen. Onder andere hiervoor heeft Lenovo een aantal internetcafés ingericht in de olympische onderkomens. Al met al is er een pc beschikbaar voor dertig sporters, de gunstigste verhouding ooit.

Bij de poort moeten alle categorieën herkend en toegelaten worden. Daarvoor is een systeem van elektronische badges in het leven geroepen. “Met de huidige schaal van de Olympische Spelen kunnen we niet zonder computertechnologie. Het is niet meer mogelijk dit allemaal te doen met een papieren administratie“, zegt de Fransman Claude Philipps, projectleider namens Atos Origin.

Tijdens wedstrijden speelt de ict uiteraard een rol bij het bijhouden van de prestaties. Tijden moeten worden gemeten en opgeslagen, scores bijgehouden, jurywaarderingen berekend. Dat moet allemaal leiden tot een correcte uitslag, die moet verschijnen op het scorebord in het stadion, maar ook op de televisieschermen, op de olympische website en in persberichten. Er is een database met historisch en statistisch feitenmateriaal, gegevens van alle sporters en dergelijke, “zodat we de journalisten slimmer kunnen laten lijken dan ze zijn“, aldus Philipps.

Philips somt de bijzondere aspecten op van de Winterspelen als ict-project: “In de eerste plaats is er een deadline waar niet aan te tornen valt en die jaren van tevoren vastligt. Wat er ook gebeurt, we moeten klaar zijn op het moment dat de openingsceremonie begint. Verder is het een project met een hoge zichtbaarheid. Duizenden sporters en journalisten, miljoenen toeschouwers en miljarden televisiekijkers verwachten dat alles werkt zonder haperingen. We zijn jaren geleden al begonnen met repeteren en testen. Als de Spelen beginnen hebben we er zo'n honderdduizend uur aan tests opzitten. Systemen die van cruciaal belang zijn worden dubbel, soms drie- of vierdubbel uitgevoerd. Computerapparatuur die op grote hoogte moet staan bijvoorbeeld bij de skinummers, hebben we speciaal moeten beschermen tegen de kou.“

Hardwareleverancier Lenovo heeft bij het testen van de computersystemen een belangrijke rol gehad. Philippe Davy (Fr.), chef olympische marketing van Lenovo: “We hebben natuurlijk getest tijdens wedstrijden, onder andere bij ijshockey en schaatsen. Maar we hebben ook wat we noemen “technische repetities' gehouden. Daarbij simuleren we drie complete etmalen van de Spelen - niet alleen de wedstrijden maar ook vervoer, het openen van de accommodaties - alles. En om het wat lastiger te maken wordt een aantal probleemscenario's op het team losgelaten. Het team weet wel dat er iets gaat gebeuren, maar niet wát. Opeens is alle computerapparatuur gestolen uit een stadion, terwijl over twee uur de wedstrijden beginnen. Of alle collega's op een locatie hebben voedselvergiftiging en kunnen hun werk niet doen. Ik zal niet zeggen dat alle problemen elke keer perfect werden opgelost, maar we hebben er veel van geleerd. Zo wisten onze jongens in vijftien minuten een server uit onderdelen in elkaar te zetten.“

Dat niet alle tests perfect verliepen weet ook Ab Krook, technisch-directeur van de schaatsbond KNSB. Een van de wedstrijden waarbij werd proefgedraaid was de wereldbeker eind vorig jaar in Turijn. “Op zondagavond 11 december waren we met een aantal ploegen nagebleven om een paar achtervolgingen te rijden - een nieuw nummer - zodat de apparatuur kon worden getest. Jammer genoeg voor die mensen werkte het niet. Nu en dan mocht er eens een ploeg rijden en dan moesten we weer een tijd wachten. In de loop van de avond pakte de ene ploeg na de andere zijn biezen omdat ze het wachten zat waren“, aldus Krook.

De televisiemakers werken uitsluitend nog met digitale techniek. Craig Lau, bij NBC verantwoordelijk voor het ict-werk: “Veel van onze nieuwsploegen monteren ter plekke op een laptop en sturen kant-en-klaar materiaal naar huis via een datalijn of satelliet. We hebben het beroep preditor, een producer/editor, geïntroduceerd. Tv-productie wordt zo sneller én goedkoper. Verder wordt bij deze Spelen alles in high-definition opgenomen en in de VS zenden we het ook in hdtv uit. Dus als het bij jullie in de ouderwetse vorm wordt uitgezonden, word je bedrogen.“

“In de toekomst gaan we intensiever gebruikmaken van datanetwerken bij de productie, bijvoorbeeld door de ruwe beelden meteen naar de VS te sturen en ze daar te bewerken. Daarmee besparen we op het overvliegen van mensen en apparatuur. Dit jaar doen we dat al bij curling.“

De organisatie van de Spelen in Peking wil in 2008 het accent leggen op innovatie. Lenovo, als Chinees bedrijf, is al benaderd om daarover mee te denken. Davy: “Wat dat gaat opleveren weet ik nog niet. Ik denk geen dingen op het gebied van tijdwaarneming of zo, daar is niet veel eer meer te behalen. Je moet denken aan internetcafés met extra's op het gebied van muziek en video, of aan de mogelijkheid op olympische locaties draadloze netwerken te gebruiken.“

Voor Craig Lau is de planning voor 2008 al begonnen. “We gaan ons materiaal distribueren via andere platforms dan alleen tv en internet, denk aan de mobiele telefoon en aan de iPod. Je kunt je dan abonneren op je favoriete sport, land of atleet en daarover video of andere data krijgen.“

Je zou denken dat de tomeloze technische ontwikkelingen leiden tot een explosie van de kosten. Volgens Claude Philipps van Atos Origin is dat niet het geval. “Het IOC heeft ons opgedragen dat we de kosten constant houden. Dat is ingesteld bij de Spelen van Salt Lake City, vier jaar geleden, om de menselijke maat in het oog te houden en de Spelen betaalbaar te houden voor andere continenten. We kunnen dus wel meer bieden maar alleen als de kosten niet toenemen.“