Cellulitis als een maanlandschap

In de Mexicaanse film Batalla en el cielo komt een dikke oude vrouw voor. Ze is erg dik en ze is erg lelijk en ze doet dingen die in films meestal voor mooie jonge mensen gereserveerd zijn. Ze neukt. Het is geen pretje om ernaar te kijken en dus zal de regisseur er wel een andere bedoeling mee hebben dan plezier. Maar welke?

In interviews opteert Carlos Reygadas allereerst voor realisme. Er zijn nu eenmaal meer lelijke mensen op de wereld dan mooie. ,,Ik geef de voorkeur aan het filmen van seks zoals die in het echte leven is'', zegt hij. Het is een antwoord zo waar en saai dat de kijker het zelf ook wel had kunnen bedenken. Zoals iedereen waarschijnlijk ook wel eens heeft bedacht dat het zo gek is dat er in films bijna nooit mensen naar de wc gaan.

Maar deze regisseur laat meer antwoorden toe. Reygadas (1971), die eerder furore maaktre met zijn debuut Japón, heeft bijvoorbeeld zoveel bravoure, zoveel vertrouwen in eigen kunnen dat hij zichzelf wel in staat acht van een lelijk lichaam een mooie film te maken. Niks realisme. Kunst! Zijn esthetische vermogens verslaan de wereld. Met licht, kadrering, camerabewegingen lukt het heus om cellulitis in een mooi maanlandschap te veranderen. Het lukt half.

Gelukkig zit er ook een mooie jonge vrouw in de film. Niet alleen gelukkig omdat zij nu eenmaal prettiger is om naar te kijken, maar ook omdat ze de weg wijst naar nog een derde mogelijkheid. Bij Reygadas zingt schoonheid zich van het goede los en schurkt zich tegen rijkdom aan; alsof ook schoonheid het kapitalisme niet meer kan bedotten. Niets geen arm mooi dienstmeisje dat een rijke man trouwt. Hier, in de poel van ellende die Mexico Stad is geworden, is alleen de rijkdom mooi, kán alleen de rijkdom mooi zijn. Reygadas toont het met behulp van talloze trucjes van de arthousefilm, waaronder het gebruik van niet-professionele acteurs, bombastische muziek bij alledaagse handelingen, het buiten beeld houden van belangrijke ontwikkelingen voor de plot en het juist tonen van onbeduidende handelingen, het uitgebreid filmen van landschappen.

Batalla en el cielo gaat over een man, Marcos, die samen met zijn vrouw (de lelijke) een baby heeft gekidnapt. De baby is overleden voor ze losgeld hebben kunnen vragen. Marcos, zelf ook lelijk en oud en arm, is de chauffeur van Ana, de beeldschone generaalsdochter die uit verveling in een bordeel werkt. Zij is het die in de eerste, lange scène van de film Marcos pijpt.

De personages lijken lang enige conventionele moraal te ontberen, maar die keert in katholieke vermomming terug bij het einde, dat zich afspeelt tijdens een pelgrimstocht. Daar keert Reygadas ook esthetisch op zijn schreden terug, en eindigt zijn verbeelding conservatiever dan die lang geleken heeft. Marcos wil voor zijn misdaden (nog meer dan de al genoemde) boeten, maar bij het katholieke ritueel vindt hij weinig soelaas. Meer heeft hij aan het beeld van de pijpende Ana uit de eerste scène. Misschien voelt hij het. Maar wij zien het. En haar. Zo mooi. Zo jong. Ook Reygadas kan toch geen afscheid nemen van de traditionele verbeelding. Zijn provocaties stranden.

Batalla en el cielo (Battle in Heaven). Regie: Carlos Reygadas. Met: Marcos Hernandez, Ana Mushkadiz. In: 7 bioscopen.