Beschuldigende vingers naar Syrisch regime

Het protest tegen de spotprenten van de profeet Mohammed is op diverse plaatsen in geweld ontaard. Daarbij spelen regeringen en radicale groepen ook een rol.

Gewelddadig protest in de islamitische wereld uit woede over in het Westen gepubliceerde spotprenten van de profeet Mohammed is in veel gevallen gemanipuleerd. Zowel regeringen die onder druk staan van het Westen, als radicale moslimgroepen met een eigen agenda, spelen daarbij een rol. Duidelijke voorbeelden van autoriteiten die hun kans schoon zien voor een afrekening zijn Syrië en Iran. Radicale groepen zijn volgens verschillende bronnen in Indonesië en Afghanistan actief. De Amerikaanse autoriteiten maakten vanochtend bekend te onderzoeken of moslimextremisten tot rellen aanzetten.

De spotprenten van Mohammed worden algemeen door moslims beschouwd als beledigend en vernederend. Maar het is nog steeds niet duidelijk wat precies de demonstraties in de islamitische wereld losmaakte; de spotprenten werden immers al op 30 september in de Deense krant Jyllands-Posten gepubliceerd. Die vraag werd bijvoorbeeld gesteld door de hoofdredacteur van het Jordaanse weekblad Shihan, die vorige week een aantal van de gewraakte cartoons publiceerde.

Het gewelddadigste protest in de Arabische wereld had plaats in Syrië en Libanon: in Damascus gingen 4 februari de Deense en de Noorse ambassade in vlammen op; in Beiroet de volgende dag de Deense. De Syrische minister van religieuze Zaken, Ziadeddine Ayoubi, zei dat mensen het recht hebben te protesteren als hun religieuze standpunten worden aangevallen, al mocht de wet niet worden gebroken.

Syrische oppositiepolitici, Libanese politici en ook westerse vertegenwoordigers wezen echter meteen beschuldigend naar de Syrische regering zelf. Syrië staat bekend om zijn zeer efficiënte inlichtingendiensten. “Niemand gelooft dat zoiets kan gebeuren zonder dat het regime ervan op de hoogte is of ermee instemt“, zei deze week Ali Sadreddin al-Bayanouni, de in Londense ballingschap levende leider van de Syrische Moslimbroederschap. “De regering laat niet eens tien mensen bijeen komen.“

Volgens mensenrechtenactivisten gebruikt de Egyptische regering de cartoons om Denemarken te straffen voor zijn financiële steun voor opposanten van president Mubarak. De Egyptische regering was een van de eerste die de cartoons aan de orde stelde.

Niet alleen Amerika, ook Indonesië denkt dat radicale groepen de islamitische woede voor eigen doeleinden gebruiken. “De cartoons hebben de islamitische gemeenschap gekwetst, dus de zaak heeft extra munitie verschaft voor radicale groepen om de situatie te misbruiken, en alles is buiten proportie geraakt“, zei vandaag minister van Buitenlandse Zaken Hassan Wirajuda. Ook in Indonesië hebben betogers geprobeerd de Deense ambassade te bestormen.

Een Afghanistanexpert van de International Crisis Group, een denktank in Brussel, zag een soortgelijke situatie in Kabul. De Afghanen zijn echt geschokt, “maar het wordt ook gebruikt door tegenstanders van de regering en van de buitenlandse troepen in het land om de massa's op te stoken en motieven te geven .“

De felle demonstraties in Afghanistan roepen herinneringen op aan de geweldsgolf (16 doden) die het land vorig jaar mei overspoelde, nadat het Amerikaanse Newsweek had geschreven over ontheiliging van de koran door Amerikaanse soldaten in Guantanamo Bay. Volgens waarnemers zaten tofundamentalistische groeperingen, al dan niet aanhangers van de Talibaan, achter de demonstraties.