Verdonks willekeur

Het onbarmhartige imago van minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Immigratie, VVD) ondergaat een opknapbeurt. Zo openbaarde 'IJzeren Rita' aan roddelblad Privé hoe haar gezin gebukt gaat onder haar ambt. Ook gaat de minister sinds kort intercultureel koken in het openbaar met Bekende Nederlanders. En tegen de leden van de Raad van Europa vertelde ze onlangs hoe lankmoedig zij omgaat met echte pechvogels onder de afgewezen vluchtelingen. Inmiddels heeft zij in ongeveer zevenhonderd individuele gevallen gebruikgemaakt van haar 'discretionaire bevoegdheid', dat wil zeggen: met de hand over het hart gestreken. 'Vaker dan al mijn voorgangers', benadrukte Verdonk. De minister pakt de zaken persoonlijk aan.

Dat dit echter ook verkeerd kan uitpakken, ondervond de Kosovaarse scholiere Taïda Pasic uit Winterswijk. Zij kwam met haar familie in 1999 naar Nederland, maar vertrok vorig jaar januari, nadat het gezin een verblijfsvergunning was geweigerd. De scholiere keerde een paar maanden later terug op een Frans toeristenvisum om haar vwo-diploma te halen. Onlangs werd zij gearresteerd en opgesloten in afwachting van uitzetting. Medescholieren en haar pleegfamilie kwamen in actie tegen die behandeling. Heel Nederland verbaasde zich oprecht over het geharnaste en buitensporige optreden van de autoriteiten.

De rechter bepaalde vrijdag echter dat Pasic voorlopig mag blijven, omdat de immigratiedienst eerder onzorgvuldig was bij de afwijzing van de verblijfsvergunning. Dat was dus een nederlaag voor Verdonk. Maar dat liet zij niet op zich zitten. Dit weekeinde maakten haar ambtenaren via De Telegraaf bekend dat Pasic regels zou hebben misbruikt en misschien fraude zou hebben gepleegd. Dit is dus het nadeel van de persoonlijke aanpak van Verdonk: keihard informatie op straat gooien uit een dossier dat nog onder de rechter is. Het is niet verboden wat de minister doet, maar het illustreert slechts dat niet alles wat niet verboden is ook moreel toelaatbaar is. De ongelijkheid van de partijen - aan de ene kant de oppermachtige staat tegenover een individuele burger aan de andere kant - is wel heel schril.

Ook wijze waarop de minister omgaat met haar discretionaire bevoegdheid deugt niet. Juist de ruimhartige wijze waarmee zij deze hardheidsclausule van toepassing verklaart, wekt de indruk dat ze er beleidsmatig mee omgaat, terwijl tegelijkertijd onduidelijk is op grond waarvan zij beslist. Waar de Tweede Kamer niet kan controleren en de rechter niet kan toetsen, dreigen zo favoritisme en willekeur. Ministers kunnen maar beter niet persoonlijk worden.