Premier van Thailand in het nauw

De Thaise premier Thaksin haalde zich de woede van het volk op de hals met de gewiekste verkoop van een familiebedrijf. Zijn politieke tegenstanders profiteren voorlopig nog niet van de onrust.

In Thailand ontrolt zich een strijd tussen twee populistische krachtpatsers die inmiddels de trappen van het koninklijke paleis heeft bereikt. Zestigduizend betogers schreeuwden daar het afgelopen weekeinde achttien uur lang leuzen tegen de zittende premier Thaksin, de grootste betoging in het land sinds veertien jaar. Gisteren ontving de koning een petitie om zijn premier naar huis te sturen, vandaag heeft diezelfde premier een verbod uitgevaardigd tegen verdere demonstraties voor het koninklijke paleis.

Strikt genomen heeft koning Bhumibol volgens de Thaise grondwet niets met de aanleiding voor het protest te maken, maar de politieke verhoudingen in Thailand zijn van dien aard dat de gezaghebbende koning een beslissend duwtje kan geven.

Premier Thaksin is een puisssant rijke zakenman en oprichter van het telecombedrijf Shin Corporated. Vijf jaar geleden veegde hij een aantal partijtjes bij elkaar tot een nieuwe politieke beweging. Hij voorzag de groepering van de wervende naam Thai Rak Thai (Thai houden van Thai) en won met de belofte van vernieuwing en welvaart de verkiezingen.

Vervolgens ontpopte hij zich als vaardig populist, pakte elke baby die hij tegenkwam vrolijk op de arm, bezocht dorpen en was in elke talkshow van het land te gast.

Ondertussen krabbelde Thailand net als andere Aziatische landen omhoog uit de bankcrisis van 1998 en zo wist Thaksin bijna een jaar geleden een nog glansrijkere verkiezingszege te behalen (375 van de 500 zetels in het parlement).

In de tussenliggende periode had hij geregeld last gehad van beschuldigingen als zou hij zijn zakelijk belang en zijn functie van premier niet goed weten te scheiden. Zo hing zijn politieke toekomst al eens aan een zijden draadje, toen aandelen plotseling in handen bleken te zijn van zijn tuinman en zijn chauffeur, hoewel die aandelen geacht werden in een neutrale stichting te zijn ondergebracht. Elke keer weer overleefde Thaksin dit soort beschuldigingen. Hij etaleerde daarbij een vaardige vechtersmentaliteit.

Sinds kort speelt Thaksin hoger spel. Zijn familie heeft enkele weken geleden een principe-overeenkomst gesloten met een groot investeringsfonds uit Singapore om voor een bedrag van 1,6 miljard euro Thaksins vroegere bedrijf Shin Corporated van de hand te doen. Treffend aan de transactie - die allerlei ingewikkeldheden op het gebied van licenties en vergunningen bevat - is dat de Thaise overheid de transactie aan alle kanten lijkt te begunstigen. De volkswoede richt zich echter op een ander aspect van de deal: fiscalisten hebben deze zo geconstrueerd dat de familie-Thaksin van de 1,6 miljard geen baht belasting hoeft te betalen.

De volkswoede wordt geregisseerd door een partijgenoot van de premier, de 58-jarige Sondhi Limthongkul. Deze man heeft niet alleen de naam de grootste mond van het land te hebben, hij is ook een onbetwiste mediamagnaat en jaagt al enige tijd op de positie van de zittende premier. Ook Sondhi geldt als een groot populistisch talent. Enkele maanden geleden ging hij in zijn eigen talkshow dermate tekeer dat premier Thaksin hem zijn programma ontnam. Sindsdien loert de mediamagnaat op een kans. Die lijkt nu in zicht.

De populariteit van de premier is inmiddels snel tanende. Een parlementair onderzoek naar de verkoop van de firma is in voorbereiding. Twee ministers hebben de afgelopen dagen in verband met de zaak al hun ontslag genomen.

De afloop van de affaire blijft desalniettemin ongewis. Thaksin ging gisteren naar zijn geboortedorp in het noorden van Thailand, poseerde samen met trotse en breed lachende boeren voor een batterij camera's en zei: 'Let niet op die betogers, het zijn een paar idioten, ik ben geen idioot en ik doe mijn best om de Thai gelukkig te maken.'