In 'Juliana' wordt monarchie vermaak

De afgebladderde deuren van paleis Soestdijk slaan open: daar maakt Juliana haar entree. De bekende bril en het gehelmde kapsel, het massief afkledende mantelpak, alles is wat stijfjes. Zo begint Theatergroep de Kern de voorstelling Juliana's Derde Weg. Links en rechts voltooien afgeknotte Griekse zuilen het beeld. Het paleis is in verval en het vaderland in nood.

Het koningshuis mag zich de laatste toneelseizoenen verheugen op een overweldigende belangstelling, vaak tot ongenoegen van de regering. De eerste uitspraken van Juliana, verrassend goed gespeeld door Ineke ter Heege, zijn meteen raak. Ter Heege lijkt op Juliana en dat is wat de toeschouwer wil. Of het artistiek noodzakelijk is, is een andere vraag. In elk geval beroept actrice Ter Heege zich op het feit dat koningin Juliana graag toneel speelt en gefascineerd is door de koningdrama's van Shakespeare, vooral King Lear.

Dus is zij uitgenodigd door een vaderlands theatergezelschap om haar visie op omstreden zaken te geven als haar huwelijk met prins Bernhard, de Greet Hofmans-affaire, het kabinet-Drees, de waarde van de constitutionele monarchie en de NAVO. Juliana zegt: 'Buiten de RVD om zeg ik hier wat ik wil zeggen.'

Hoofdrolspeelster Ineke ter Heege schreef samen met regisseur en acteur Jan-Jaap Jansen, die de vaderlijke minister-president Drees speelt, dit stuk dat een ontluisteren, zelfs griezelig beeld geeft van de Nederlandse politiek en het vorstenhuis. Prins Bernhard, hard en ongenuanceerd vertolkt door Vastert van Aardenne, is een gladde ellendeling die in oorlogstijd in Engeland 'zijn eigen paradijs met zeventig maagden' schiep. Hij minacht Juliana, die hij uit strategische overwegingen wel eens 'Mammie' noemt, want zij is een 'zweverige vrijheidslievende vrouw' die in gesprek met de tegenstander wil gaan in plaats van die te bestrijden. Bernhard werpt met zijn onnavolgbare accent tegen dat 'oorlog de vrede kan bevorderen en dat je spierballen moet laten zien'.

Juliana is goed, Bernhard ongehoord fout met zijn kille onverschilligheid en overspelige leefstijl. Al waren er royalty watchers gisteravond bij de première in Hoofddorp aanwezig, het koninklijk huis liet het afweten. Op de achtergrond speelde tango-muziek, een verwijzing naar weer een andere affaire, die van de Argentijnse Zorreguieta's. Greet Hofmans (Diana Dobbelman) is een lieve, in het zwart geklede vrouw die het gevaar creëert juist door ongevaarlijk te zijn.

Na de pauze stort de voorstelling ineen. Natuurlijk is Juliana vereenzaamd en geïsoleerd geraakt, maar het is te beschaafd. Als Juliana toch gefascineerd is door King Lear, ga dan door tot het uiterste. Nu miste ik een echt dramatische apotheose. Duidelijk is wel: elk geloof in het koningshuis is weggevaagd. De monarchie verwordt tot vermaak.

Voorstelling: Juliana's Derde Weg door Theatergroep de Kern. Tekst: Ineke ter Heege en Jan-Jaap Jansen. Regie: Jan-Jaap Jansen. Gezien: 6/2 Schouwburg De Meerse, Hoofddorp. Tournee t/m 26/5. Inl.: www.theatergroepdekern.nl.