Gratis

Pas gisteren, toen ik nog eens goed de gratis krant Metro doornam, viel me deze zin in het colofon op: 'Metro is politiek en religieus onafhankelijk en wil de lezers in 20 minuten op de hoogte brengen van het nieuws van de afgelopen 24 uur.'

Een eigenaardige zin, die je heel negatief zou kunnen uitleggen. Als een soort waarschuwing van de hoofdredacteur: 'Sorry, dit is een mager krantje, méér dan twintig minuten kunnen we je niet bezighouden.'

Maar zo bedoelt die hoofdredacteur het natuurlijk niet, hij wil alleen maar duidelijk maken: wij hebben het nieuws zó compact voor jullie samengevat dat je aan twintig minuutjes voldoende hebt om weer helemaal bij de les te zijn. En zó moet het ook door de meeste lezers worden gevoeld, anders zou Metro niet zo'n groot succes zijn: met 500.000 lezers is het inmiddels de tweede krant van Nederland.

Onlangs kwam ik op een bijeenkomst in contact met Bart Lubbers (zoon van) en Falk Madeja, twee ondernemers die, samen met collega Tiago Jurgens, in 1999 het uit Zweden afkomstige concept van Metro in Nederland introduceerden.

Madeja, een in Nederland werkzame Duitse journalist, was getipt door een Zweedse vriendin. Ze hebben hun aandelen vorig jaar gedrieën aan Metro International, het moederbedrijf, verkocht na de nodige juridische strijd over het bedrag.

Op die bijeenkomst, een soort reünie voor vrienden, kwam het succesverhaal van Metro en andere gratis kranten uitgebreid aan de orde. Gastspreker was dr. Piet Bakker, hoofddocent Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, die zeer gefascineerd bleek door de mondiale opmars van de gratis krant. Die krant heeft de toekomst, stelde hij, de oplages van de betaalde kranten lopen al sinds tien jaar alleen maar terug. Een andere voorspelling van hem: over vijf jaar bestaan er in Nederland alleen nog maar tabloids.

Metro heeft voor al die ontwikkelingen de weg geëffend, constateerde hij. Hij vond dat Metro een 'waanzinnige omslag' in de krantenwereld had veroorzaakt, hij noemde Metro zelfs 'de heruitvinding van de krant'.

Ik was daar te gast, dus ik moest braaf mijn mond houden, maar er begon zich onder mijn schedeldak toch een recalcitrant duiveltje te roeren. Ik kijk niet neer op Metro, al denken ze dat in die kringen altijd van journalisten van de 'oude kranten'. Nee, ik vind Metro inderdaad een handig, overzichtelijk blad voor iemand die snel wil worden bijgepraat over het afgelopen etmaal.

Maar ik ben ouderwets en ik wil graag méér eigen onderzoek en duiding in mijn krant - twee begrippen die op die reünie geen moment genoemd werden, alsof ze er niet meer toe doen. 'Zou de redactie van Metro op basis van dit succes niet moeten worden uitgebreid?' vroeg ik aan oprichter Falk Madeja. Hij keek me aan of ik gek geworden was. 'Natuurlijk niet', zei hij. De kosten moesten immers zo laag mogelijk blijven, vijftien redacteuren vond hij meer dan genoeg. En als ze hun nieuws niet meer van het ANP zouden kunnen betrekken? 'Ach', zei hij laconiek, 'dan vraag je vijftien werkstudenten om het nieuws bij elkaar te googlen.'

Het is een benadering, en een succesvolle - maar niet de mijne.

Rectificatie / Gerectificeerd

De gratis krant Metro bereikt niet 500.000 lezers, zoals vermeld in Dag (7 februari, pagina 22), maar 1,6 miljoen. De oplage bedraagt 500.000.