Goudstikker

De schilderijen uit de Goudstikker-collectie zijn verspreid over veel Nederlandse musea. Hier een aantal werken die ons land mogelijk moeten verlaten. De Astronoom van Gerrit Dou mag tot blijdschap van Museum De Lakenhal wel blijven. Het Bonnefanten treurt om de vroeg-Italiaan Lippi die wel is toegewezen aan de erven.

202 schilderijen zullen worden teruggegeven aan de erfgenamen van Jacques Goudstikker en de meeste daarvan zijn zo uniek dat ze al decennialang permanent tentoongesteld worden in musea als Boijmans Van Beuningen, het Mauritshuis, het Bonnefantenmuseum, de Lakenhal en het Rijksmuseum. Ook hangen er werken in ministeries, ambtswoningen en ambassades in de rest van de wereld. De collectie omvat topstukken van Hollandse meesters als Jan Steen, Gerard ter Borch, Jan van Goyen en Salomon van Ruysdael.

Als die ons land verlaten, zullen de musea te kampen krijgen met flinke gaten in hun vaste opstelling. Het zwaarst getroffen is het Bonnefantenmuseum, dat 38 Goudstikker-stukken in bruikleen had, waaronder zeldzame vroege panelen uit de Italiaanse renaissance. Schilderijen van bijvoorbeeld Filippino Lippi en Jacopo del Casentino, die onlangs nog door het museum zijn gerestaureerd en beschreven in een bestandscatalogus.

Kunsthandelaar Jacques Goudstikker was gespecialiseerd in de Gouden Eeuw. Hij bezat werken van zeventiende-eeuwse schilders als Rembrandt, Willem van de Velde, Salomon van Ruysdael en Jan van der Heyden. Maar hij had ook een voorliefde voor vroege Vlaamse, Duitse en Italiaanse schilders. Werken van Giotto en Hans Memling sierden de wanden van zijn kunsthandel in Amsterdam en zijn kasteel Nijenrode. De meeste werken kocht Goudstikker op veilingen in Engeland, Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten. Bij veilinghuis Lepke in Berlijn, waar werken uit Russische particuliere collecties verkocht werden, was hij in de jaren twintig en dertig een graag geziene klant.

De waarde van de collectie is onschatbaar. Er zitten werken tussen die op een veiling al enkele miljoenen zullen opbrengen. De Claude Lorrain uit Boijmans bijvoorbeeld - een van de drie Lorrains in Nederland - wordt geschat op zes miljoen euro. De waarde van de totale collectie zal in de honderden miljoenen euro's lopen.