Dementie is te voorspellen met hersenvochttest

Iemand met lichte geheugenklachten kan in de toekomst te horen krijgen of hij een grote kans heeft om binnen vijf jaar de ziekte van Alzheimer krijgt. Medici van Zweedse academische ziekenhuizen hebben een betrouwbare test ontwikkeld, die gisteren gepubliceerd is in het medische tijdschrift Lancet Neurology. De onderzoekers analyseren het bij een ruggenprik afgenomen hersenvocht.

De methode is vooral nuttig om mensen te selecteren die veel kans op Alzheimer hebben, zodat bij hen al in een vroeg stadium van de ziekte nieuwe medicijnen kunnen worden getest. Omdat middelen die dementie voorkomen nu nog niet bestaan, is het niet de bedoeling dat ouderen met geheugenverlies de test nu al krijgen aangeboden.

De test is bedoeld voor mensen die al geheugenverlies hebben. Van hen krijgt ongeveer de helft uiteindelijk Alzheimer; de test voorspelt wie dat zullen zijn. De Zweedse medici meten via een ruggenprik eiwitten die ook in het hersenvocht zitten. Het gaat om eiwitten die vrijkomen als hersencellen stukgaan, en om eiwitten uit de afzettingen (plaques) die bij Alzheimer neerslaan in het brein van patiënten.

De methode wist 95 van de 100 toekomstige Alzheimer-patiënten op te sporen. Anderzijds krijgt van de mensen die in het onderzoek positief testen, ongeveer 15 procent de ziekte toch niet. Volgens de Zweden is hun test veel beter dan andere methoden om Alzheimer te voorspellen, zoals bloedwaarden of genetische aanleg.

De Nijmeegse hoogleraar neurologie Philip Scheltens, die ook onderzoek naar het voorspellen van Alzheimer doet, noemt die betrouwbaarheid 'klinisch bruikbaar'.

Aan de studie deden 180 vijftigplussers mee met lichte geheugenklachten; van 137 proefpersonen lukte het om via de ruggenprik een bruikbaar monster te verzamelen.

Zowel Scheltens als de Zweedse medici wijzen erop dat de test kan verbeteren door hem te combineren met een hersenscan. Krimp van bepaalde hersengebieden is ook een indicator voor toekomstige dementie. Zij wijzen er verder op dat de betrouwbaarheid van een dergelijke hersenvocht-test kan verschillen tussen laboratoria.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Dementie is te voorspellen met hersenvochttest (7 februari, pagina 11) staat dat Philip Scheltens hoogleraar neurologie in Nijmegen is. Dit klopt niet: hij vervult deze functie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.