De misgreep van de linkerhand

Van kinds af aan had hij de grootste moeite om links en rechts uit elkaars te houden, dit tot frustratie van zijn rij-instructeur. En hij was niet de enige, zo ontdekte bioloog en schrijver Tijs Goldschmidt. Hij schreef er het boekje 'De andere linkerkant' over.

Goldschmidt: 'Niet alleen mensen zijn links- of rechtshandig. Je hebt ook links- of rechtspotige honden, katten, padden, ratten, konijnen en noem maar op. Pas is ontdekt dat de meeste chimpansees bij voorkeur met hun rechterhand gooien. Dat vond ik heel opmerkelijk. Bij de mens is 90 procent van de populatie rechtshandig. Bij honden, katten enzovoorts is de verhouding fifty-fifty. Maar juist bij de chimpansee, die het dichtst bij de mens staat, zie je niet 50 maar 90 procent rechtshandigheid, dat is toch opmerkelijk.'

Waar komt die voorkeur voor rechts vandaan?

'Links- en rechtshandigheid houdt verband met de asymmetrie van ons brein. De rechterhand wordt aangestuurd door de linker hersenhelft en vice versa. Vermoedelijk is die asymmetrie van het brein bij de meeste dieren minder ver ontwikkeld dan bij de chimpansee of bij de mens en daardoor kunnen veel dieren het onderscheid tussen links en rechts ook absoluut niet maken. Raadselachtig is dat bijvoorbeeld de schaapshond het wèl kan. Zijn baas stuurt hem met fluitjes links- of rechtsom langs de kudde. Ik denk dat chimpansees dat ook heel goed zouden kunnen.'

Is rechts nou beter?

'In veel culturen heeft linkshandigheid een negatieve connotatie. In Japan leert nog steeds elk kind om rechts te schrijven, zodat maar twee procent van de Japanse bevolking links schrijft. Als je elk kind vrij laat kiezen, stijgt het percentage linkshandigen in de bevolking nooit boven de tien procent. Vaak echter geldt linkshandigheid als taboe. In de Arabische wereld is het echt een misgreep om met je linkerhand in de gemeenschappelijke etensschaal te graaien. Met de linkerhand wordt immers de aars gereinigd.'

Zit het in je genen?

'Er bestaan geen genen voor links of rechts. Wèl zijn recent genen ontdekt die betrokken zijn bij het doorbreken van de symmetrie in een jong embryo. Die zogenoemde 'lefty genes' zorgen bijvoorbeeld dat het hart links terecht komt. Die ontdekking van die lefty genes is echt een doorbraak!'