Brandweer helpt met natter maken van sloten Schiphol

Schiphol werkt er met man en macht aan om vóór vrijdag sloten en vijvers schoon te maken die zijn vervuild met antivries. 'Dit gaat ons naar schatting 500.000 euro kosten.'

De gemalen zijn stilgezet. Het water in de sloten en in de vijvers langs de startbanen en de bedrijven op Schiphol mag voorlopig niet worden uitgeslagen naar de Ringvaart van de Haarlemmermeer. Het zuurstofgehalte van het water is behoorlijk beneden de norm als gevolg van het lozen van ethyleenglycol en kaliumacetaat, resten van antivriesmiddelen die de luchthaven de afgelopen weken heeft gebruikt om vliegtuigvleugels ijsvrij te houden en de gladheid op de startbanen te bestrijden.

Schiphol heeft haast. Ed Koelemeijer, manager airport maintainance van de luchthaven, maakt met zijn ploeg sinds afgelopen zaterdag lange werkdagen. Schiphol kreeg zaterdag van het hoogheemraadschap van Rijnland in Leiden te horen dat Schiphol dagelijks een dwangsom van 300.000 euro moet betalen als na komende vrijdag 12.00 uur de minimale hoeveelheid zuurstof in het water niet is gestegen tot drie milligram per liter. Het hoogheemraadschap heeft ook aangifte gedaan tegen Schiphol wegens ernstige waterverontreiniging. Ed Koelemeijer ging zaterdag meteen aan het werk. 'Ik was blij dat ik de aannemerij op zaterdag aan het lijntje heb gekregen', zegt hij.

Intussen stijgt het water in de sloten en vijvers van Schiphol. 'We krijgen in de Haarlemmermeer elke dag een hoeveelheid kwelwater erbij ter grootte van een voetbalveld met vijftien meter water erop', zegt Koelemeijer. Hij zit achter het stuur van een onderhoudswagen en kijkt collega Bas van Lammeren in de wagen aan. 'Hoe veel kunnen we nog stijgen?' vraagt hij. 'Nog twintig centimeter', zegt Van Lammeren. 'We zitten nu op 5,86 meter beneden NAP en dat mag 5,60 meter worden.'

Enkele dagen na de waarschuwing van het hoogheemraadschap staan er ongeveer vijftig pompen op de luchthaven die het water constant van zuurstof voorzien. Vijf graafmachines bouwen dammen in de sloten met zand van een bouwproject in de buurt, om het slootwater in beweging te krijgen. Veertien tankwagens rijden af en aan om de riolen leeg te zuigen.

'Het water in het riool is dood', zegt Koelemeijer. De tankwagens brengen het water naar inderhaast aangelegde bassins, waar het wordt bewaard en verdund. Ook de brandweerkorpsen van Haarlemmermeer en Amsterdam leveren pompen. Brandweerwagens van Schiphol spuiten om beurten twaalfduizend liter kraanwater in de sloten. Zo wordt het water weer zuurstofrijk. 'Dit gaat ons naar schatting 500.000 euro kosten', zegt manager Koelemeijer.

De onderhoudsploeg rijdt de luchthaven rond. Overal slangen die water in de sloten spuiten. Graafmachines die wachten op zand. En tankwagens met rioolwater. Oorzaak van de vervuiling is volgens Koelemeijer de extreme droogte. 'Ik hoor net dat januari de op twee na droogste maand is geweest sinds 1901', zegt Koelemeijer als hij zijn mobiele telefoon uitzet. Normaal gesproken spoelen de resten van ethyleenglycol en kaliumacetaat geleidelijk via de riolen en de sloten weg met het regenwater, dat de chemische middelen verdunt en daardoor onschadelijk maakt. Die regen is de afgelopen weken niet gevallen.

Denk niet dat Schiphol de kwestie niet serieus neemt, zeggen de mensen op de luchthaven. 'We waren al veel eerder met beluchten begonnen', zegt Koelemeijer. Maar dat was niet voldoende. Vergelijk de waarschuwing van het hoogheemraadschap gerust met het geven van een duwtje aan iemand die al aan het hardlopen is.

De luchthaven heeft de afgelopen jaren bijna dertig miljoen euro geïnvesteerd om te voorkomen dat de antivriesmiddelen schade aan het milieu toebrengen. Er zijn negen platforms gebouwd waar vliegtuigen bij vorst worden bespoten. Op deze platforms wordt de antivries in goten opgevangen en via een apart kanaal afgevoerd. 80 procent van de toestellen wordt op deze wijze ijsvrij gemaakt. De rest wordt elders bespoten. 'Capaciteitsgebrek', zegt Koelemeijer. Het bewerken van de vleugels is noodzakelijk voor de veiligheid. 'Je moet als piloot natuurlijk niet in de lucht hangen en dan ineens tot de ontdekking komen dat je flaps door bevriezing niet meer werken.'

Bestaat er geen alternatief voor ethyleenglycol? Niet echt, zegt Koelemeijer. Het is vooral een kwestie van uitgekiend mengen en doseren, afhankelijk van de luchtvochtigheid, de buitentemperatuur en de verwachte temperatuur in hogere luchtlagen. Dat gebeurt ook wel. Maar aan het gebruik ervan valt eigenlijk niet te ontkomen. 'Je kunt geen zout gebruiken, want daar kan het aluminium van de toestellen niet tegen', zegt Koelemeijer. Ethyleenglycol is schadelijker dan kaliumacetaat, een stof die de luchthaven gebruikt om de gladheid op startbanen te bestrijden. Ethyleenglycol, zeggen de mensen van Schiphol, heeft zeshonderd tot duizend keer meer zuurstof nodig om af te breken dan kaliumacetaat.

De sloten worden langzaam schoner. Of ze de deadline halen? 'We hopen van wel', roept iemand. Vaststaat dat vooruitgang wordt geboekt. Koelemeijer zet de auto stil bij een brede sloot op het terrein van Aircraft Fuel Supply, naast de Kaagbaan. 'Deze sloot stonk zaterdag verschrikkelijk. Nu ruik ik helemaal niks meer.'