Teheran staakt medewerking aan atoominspecties

Iran heeft zijn vrijwillige medewerking aan inspecties door het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) met onmiddellijke ingang opgezegd. Ook kondigde Teheran aan dat Iran uranium zal gaan verrijken.

Beide maatregelen zijn een reactie op de beslissing van de bestuursraad van de IAEA om het omstreden kernprogramma van Iran door te verwijzen naar de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. De IAEA is de nucleaire toezichthouder van de VN.

De beslissing van de IAEA-bestuursraad betekent dat de Veiligheidsraad zich komend voorjaar zal beraden over de kwestie-Iran. Dat moet dan gebeuren op basis van een nieuw rapport dat IAEA-chef ElBaradei zal opstellen over tekortkomingen in de wijze waarop Iran de afspraken in het verdrag tegen de verspreiding van kernwapens naleeft.

Met de doorverwijzing naar de Veiligheidsraad is de kwestie-Iran in een nieuwe diplomatieke fase beland. Van de zijde van de Verenigde Staten en de Europese Unie is de afgelopen twee jaar druk op Iran uitgeoefend om zijn kernprogramma te laten rusten. De westerse landen verdenken het regime in Teheran ervan heimelijk te werken aan kernwapens. De Britse ambassadeur bij de IAEA, Jenkins, sprak van 'een voortdurend gebrek aan vertrouwen in Irans nucleaire intenties'.

Iran zegt dat het kernenergie alleen voor vreedzame doeleinden wil ontwikkelen en toepassen. President Ahmadinejad zei dat de deur voor onderhandelingen met de internationale gemeenschap nog altijd openstaat. Hij zei dat Teheran 'het onderzoek naar, en de ontwikkeling en voorbereiding van het vreedzame gebruik van kernenergie nu serieus en krachtig ter hand wil nemen'. Volgens de regering heeft Iran kernenergie nodig om te voorzien in zijn toekomstige behoefte aan stroom.

ElBaradei beklemtoonde zaterdag in Wenen dat Iran nog een hele reeks mogelijkheden heeft om een diplomatieke oplossing over zijn kernprogramma te bereiken. Ook de Amerikaanse president Bush liet zich in die zin uit. Bush zei dat de IAEA een 'duidelijke boodschap' naar Iran heeft gestuurd. Die betekende volgens hem niet het einde van de diplomatie, maar het begin van versterkte diplomatieke inspanningen om Iran af te houden van het ontwikkelen van kernwapens.

De 35 leden tellende bestuursraad stemde met 27 tegen 3 stemmen, bij 5 onthoudingen, voor de EU-motie over doorverwijzing van de kwestie-Iran naar de Veiligheidsraad. Cuba, Syrië en Venezuela waren tegen. De stemming zou aanvankelijk vrijdag plaatshebben, maar moest worden uitgesteld. Verschillende niet-gebonden landen lagen dwars. Zo vrezen Brazilië, India en Zuid-Afrika dat hun eigen kernenergieplannen worden bemoeilijkt als de Veiligheidsraad het Iraanse nucleaire programma zou veroordelen. Bovendien hadden de VS bezwaar tegen een passage met impliciete kritiek op Israël. In de aangenomen resolutie staat nu dat 'het doel een Midden-Oosten zonder massavernietigingswapens' is.