Strijd bij Ajax, dat is al heel wat

Ajax is bezig aan een dramatisch seizoen in de nationale voetbalcompetitie. Hoe komt het dat het zo slecht gaat? Over leiderschap, kritische toeschouwers en het moderne voetbal.

Crisis? Wesley Sneijder wil van niets weten. 'Het verhaal is bekend', zegt hij. Ajax mist in zijn ogen een leider die de Amsterdamse voetbalclub op sleeptouw neemt.

De tijden zijn veranderd bij Ajax. Zo spreekt Urby Emanuelson, gisteren na afloop van de wedstrijd tegen Feyenoord, de wens uit dat zijn team de play-offs nog haalt. 'Maar dat zal heel moeilijk worden', beseft hij. Het zijn woorden die tien jaar geleden ondenkbaar waren uit de mond van een Ajacied.

Het is woensdag als trainer Danny Blind het trainingsveld van Ajax betreedt en commandeert: 'Ruud, die goal op de zestien.' Zijn assistent Ruud Krol (83 interlands) knikt. De boodschap is begrepen. Als het doel verplaatst moet worden, lopen alle voetballers dwangmatig richting de goal. Vast ritueel bij een warming-up van Ajax is de rondo. Klaas-Jan Huntelaar en Wesley Sneijder werpen zich op als leider, en tellen bij dit spelletje. Blind kijkt toe in een klassieke trainershouding, de benen ietwat gespreid en de armen op de rug. 'Scherpte', roept hij.

Scherpte. Dat ene woord zal zich de hele week herhalen. Op zaterdag, een dag voor de topper tegen Feyenoord, loopt het voor geen meter op de training van Ajax. Blind foetert als het niet goed gaat bij een positiespel. 'Een dag voor de wedstrijd. Echt belachelijk', sneert hij.

Zijn harde woorden weerkaatsen tegen de nabijgelegen Arena. Net als het gezang van de ruim honderd aanwezige supporters. Zij hebben zich zaterdag al vroeg verzameld bij het trainingsveld. Veel witte sportschoenen, veel petjes en er worden veel handjes geschud. Dit zijn de jonge fans.

De ouderen staan vrijwel dagelijks voor de poort van het stadion. Zo ook vrijdag, een dag na de bekerzege op Heerenveen (0-3). Ze spreken over een 'onherkenbaar Ajax, maar we hebben eindelijk strijd gezien'. Dat is al heel wat, vindt het clubje gepensioneerde mannen. Want aan werklust heeft het de laatste tijd ontbroken.

De viervoudig Europa-Cupwinnaar zit in hun hart. Een fan verwoordt zijn liefde zo: 'Als ik mijn polsen opensnijd, komen er eerst vier letters uit, dan pas bloed.' Ze noemen het slechte aankoopbeleid, een kritisch en ongeduldig publiek én het stadion als oorzaak voor de ondermaatse prestaties. 'In de Arena zijn de goede wedstrijden op één hand te tellen.'

Dan komt een supporter aanlopen. Hij wil even kwijt dat hij het prachtig vond hoe Klaas-Jan Huntelaar werd begroet bij zijn oude club. 'Daar kunnen ze hier nog wat van leren', meent hij. Bij Ajax is ondersteuning van het hele elftal geen vanzelfsprekendheid. Nourdin Boukhari ondervond dat aan den lijve. Hij werd uitgefloten door het eigen publiek in de thuiswedstrijd tegen NEC. Een supporter: 'Ik had niet het idee dat ze het op alleen Boukhari hadden gemunt.' Het fluitconcert was eerder gericht tegen de hele technische staf.'

Boukhari heeft drie weken later moeite met die lezing: 'Ik vind het erg gek dat het publiek je uitfluit bij een thuiswedstrijd. Als supporter moet je achter je club staan, ook als het slecht gaat.' Boukhari, wiens contract aan het einde van dit seizoen afloopt, kent een merkwaardig seizoen. 'Van held naar zondebok in zes maanden', omschrijft hij het. Want aan het begin van het seizoen speelde de Marokkaanse international een uitstekende partij tegen PSV in de strijd om de Johan Cruijff Schaal. Hij kon dat niveau alleen niet vasthouden.

Maar het kan nog gekker, realiseert Boukhari zich. De Fransman Julien Escudé stond die dag als trotse aanvoerder met de schaal in zijn handen. Escudé is inmiddels vertrokken naar Sevilla. 'Ik denk dat veel spelers te lang zijn gebleven bij Ajax', meent Boukhari. 'De sfeer is altijd goed geweest, ook in mindere tijden. Er wordt gezegd dat Ajax een leider mist. Ik vind: als je een leider nodig hebt, dan creëer je er een.' Boukhari ziet in Sneijder een leiderstype. Kritiek op het beleid van de club hoor je niet uit de mond van een speler.

Oud-Ajacieden willen dat wel doen, zoals Bennie Muller (67), middenvelder bij de club van 1958 tot 1970. Hij bekritiseert vooral de opleiding. 'Ik zie spelertjes van twaalf, dertien naar Ajax komen en daar is drie maanden later niets meer van over. Ze moeten niet opleiden, maar begeleiden. Vroeger had je Piet Keizer. Die kon goed passeren en had een goede trap. Dat probeerden we toen te verbeteren bij Ajax. Nu moet een linksbuiten meeverdedigen.' Volgens Muller lopen er nu bij Ajax 'elf BV'tjes in het veld, die de taal niet kennen, hun zakken vullen en alleen voor zichzelf voetballen'. En Blind heeft Muller ook nog niet kunnen bekoren. 'Als je als trainer zegt dat je elftal geen vertrouwen meer heeft, is dat eigenlijk vragen om ontslag. Dat is een zwaktebod.'

Blind kan geen kwaad doen bij het trouwe groepje supporters dat dagelijks de trainingen bekijkt, want 'Danny is een echte Ajacied'. De Zeeuw komt woensdag op slippers de perszaal binnen om een voorbeschouwing te geven op het duel met Heerenveen. 'Lang leve de play-offs', grapt hij over de stand in de competitie. Maar zijn gerimpelde gezicht betrekt snel. Blind ziet er vermoeid uit. Er wordt gevraagd naar zijn mening in de zaak Perez. AZ-trainer Louis van Gaal noemde het 'laag-bij-de-gronds' dat Ajax heeft gelekt via de media over de overgang van AZ-speler Perez naar de Amsterdamse club, terwijl er in feite nog geen akkoord was. Blind weigert commentaar te geven, net als technisch directeur Martin van Geel.

Een paar weken geleden publiceerde het weekblad Voetbal International een onderzoek naar het wispelturige beleid van trainer Blind. Conclusie: in de wedstrijden dat hij op de bank zat, was het basiselftal bijna altijd anders dan de week ervoor. Ook de tactiek veranderde dikwijls. Zijn reactie in het blad op de teleurstellende resultaten: 'Veel jongens hebben hun eigen probleempjes. Wel of niet bijtekenen, wel of geen belangstelling van andere clubs, de kritiek van het eigen publiek, onzekerheid over de vorm. Op het moment dat een team niet draait, gaan die problemen zwaar wegen.' En het draait allerminst bij de Amsterdamse club, want Ajax staat momenteel achtste.

De renovatie is ingezet bij Ajax. Met de komst van Jaap Stam (AC Milan) en Kenneth Perez (AZ) hoopt de club 'leiders' binnen te halen. Pierre van Hooijdonk zei het gisteren treffend in het programmaboekje van Feyenoord-Ajax: 'Ajax mist wat wij wel hebben: een ervaren as.'

Vrijdag staat Sneijder na een lichte uitlooptraining de pers te woord. Of hij weet waarom het zo slecht gaat met Ajax. Diplomatiek antwoordt hij dat 'het spel niet goed is, maar het geen zin heeft om de trainer als boeman aan te wijzen. Dat is te makkelijk. Veel spelers zijn vertrokken omdat de prestaties tegenvallen, maar ik denk dat het hier nog steeds mogelijk is. En met de komst van Stam en Perez, twee topaankopen, ontstaat er weer een hiërarchie.'

De senioren bij het stadion denken met weemoed terug aan de tijd van spelers als Sjaak Swart, Johan Cruijff, Bennie Muller en Co Prins. 'Tegenwoordig hebben de meeste spelers geen binding meer met de club', zegt een fan. Hij noemt als voorbeeld het tussentijdse vertrek van de 21-jarige Nigel de Jong. 'Hij heeft hier de hele opleiding doorlopen, zorgt goed voor zijn moeder en nu is-ie ineens weg. Alleen maar voor de poen.'

Ondanks het voorzichtige optimisme bij de supporters van Ajax, gaat de club onderuit tegen een sterker Feyenoord. Blind spreekt in de persruimte van Feyenoord over 'een gebrek aan professionaliteit' bij zijn spelers. De Belg Thomas Vermaelen (20) verwoordt het zo: 'Dit team heeft nog moeite om negentig minuten geconcentreerd te zijn.'