Opportunisme in reacties op spotprenten

In Kairo besloten Arabische ministers tot een campagne over de échte islam. Maar de vraag is of de buitenwereld daar geloof aan hecht. Is de woede in Arabische landen niet geregisseerd?

Hoog tijd dat het Westen een evenwichtiger beeld krijgt van de islam. Daarover waren de Arabische ministers van Informatie het zaterdag op een spoedbijeenkomst in de Egyptische hoofdstad Kairo snel met elkaar eens. Dus besloten ze tot een 19 miljoen euro kostende mediacampagne om de onjuiste perceptie van de islam te corrigeren.

Voor de goede orde: de ministers in Kairo vinden dat het beledigen van andermans geloof taboe is en moet blijven - en overal in het Midden-Oosten gingen mensen de straat op om die mening luidkeels kracht bij te zetten.

Op de dag van de spoedvergadering in Kairo bijvoorbeeld belaagden tientallen Palestijnen het kantoor van het Duitse culturele centrum in Gazastad en gooiden er de ramen in. En in de Syrische hoofdstad Damascus bestormden die dag duizenden demonstranten de Deense en Noorse ambassades en staken de gebouwen in brand.

Terwijl de Deense regering haar onderdanen heeft opgeroepen Syrië te verlaten, liet Damascus gisteren weten het geweld 'te betreuren' - maar wel met begrip te hebben voor de gevoelens van woede onder de betogers over het beledigen van de profeet.

Gisteren volgde de massale bestorming en het platbranden van het Deense consulaat in de Libanese hoofdstad Beiroet, eveneens (vanochtend) gevolgd door excuses aan de Deense regering.

In de reacties op de gebeurtenissen in Syrië en Libanon voert twijfel aan de spontaniteit van de protesten de boventoon. Demonstranten in Damascus droegen portretten van president Assad bij zich, en, zeggen sommigen, ze hadden nooit hun gang kunnen gaan zonder de gedoogsteun van het regime - toen de demonstranten optrokken naar de Franse ambassade was de politie ineens wel in staat ze tegen te houden.

President Assad komt de islamitische volkswoede tegen het Westen heel goed van pas, menen de waarnemers, om de aandacht af te leiden van het lopende onderzoek naar Syrische betrokkenheid bij de moord op de Libanese ex-premier Hariri, een jaar geleden.

De gedachte aan Syrische regie achter de schermen heeft ook nu weer postgevat in Beiroet, waar de christelijke minister van Sociale Zaken, Nayla Mouawad, zich het duidelijkst uitliet. 'Dit is een georganiseerde poging om voordeel te behalen uit de boosheid onder moslims voor doeleinden die niet de belangen van moslims of van Libanon dienen, maar die van anderen aan de andere [Syrische] kant van de grens', zei Mouawad gisteren na afloop van het slagveld, waarbij ook de christelijke wijk in Beiroet het moest ontgelden.

Tijdens een spoedzitting van het Libanese kabinet kondigde Mouawads ambtgenoot van Binnenlandse Zaken, minister Hassan Sabeh, vanochtend zijn ontslag aan. 'Het liep uit de hand toen elementen zich hadden gemengd onder de demonstranten en door de afzettingen braken', legde hij uit, met een impliciete verwijzing naar Syrië. De enige optie die overbleef, aldus Sabeh, was om op de demonstranten te gaan schieten, 'maar ik was niet bereid om de troepen de opdracht te geven op Libanese burgers te schieten'.

Voor sommigen biedt de kwestie juist kansen. Zo was er een gezamenlijke 'oproep tot respect en kalmte' van de Turkse premier Erdogan en zijn Spaanse ambtgenoot Zapatero, vanochtend afgedrukt in de Herald Tribune. Zo maakt Erdogan ('laat de stem van de redelijkheid doorklinken') en passant duidelijk waarom het verstandig zou zijn Turkije snel tot de Europese Unie toe te laten.

Misschien wordt de combinatie van 'respect' en 'redelijkheid' ook de rode draad in de mediacampagne waartoe in Kairo werd besloten. Maar wonderen zijn daarvan niet te verwachten. Ook na de aanslagen van 11 september 2001 besloten de Arabische ministers tot zo'n informatiecampagne. Maar, zoals een opinieschrijver in de Kuwait Times stelt: telkens als het beeld van de islam ter discussie staat, nemen de Arabische landen hun toevlucht tot mediacampagnes. Maar lezers slikken propaganda van de staatsmedia niet voor zoete koek. En, schrijft hij: waaruit putten de Deense tekenaars hun inspiratie voor hun spotprenten? 'Komt die niet uit de moslimwereld zelf?'