'Op het kookpunt laat ik de band gaan'

Ooit begon Yuri Honing hits van Abba te spelen op een jazzfestival in Malta. En sindsdien slaat hij met veel internationaal succes steeds nieuwe richtingen in. 'Het idee telkens hetzelfde te spelen, lijkt me afschuwelijk.'

Niet iedereen begrijpt zijn overstap van akoestische naar elektrische jazz. Vorig jaar ontstond er zelfs onenigheid bij een concert in het Amsterdamse BIM-huis. 'Mensen spraken me aan', vertelt Yuri Honing. 'Ze konden geen snars met de elektrische klanken, de loops, de openheid in klank en het minder esthetische. Oftewel: waarom ging ik nou ineens iets anders doen? Die discussie vond ik eigenlijk best een goed teken. Deze muziek refereert naar iets wat er nog niet is. En dát zorgt voor verwarring.'

Jazzsaxofonist Yuri Honing (40) verbindt zich nooit voor langere tijd aan één genre. 'Dutch Saxman, trying out unusual material in a post-bop vernacular' omschreef de jazzencyclopedie The Penguin Guide To Jazz de in Hilversum geboren Honing een aantal jaren terug, naar aanleiding van een van zijn eerste cd's, Startracks.

Toen viel hij op door zijn bijzondere bewerkingen van pophits. 'Uit een soort baldadigheid ben ik eens Abba gaan spelen op een jazzfestival op Malta. Het was een Europees antwoord op het American songbook en werd meteen in het buitenland opgepikt.'

Sindsdien is hij steeds weer andere richtingen op gegaan. Hij maakte twee albums met impro-nestor Misha Mengelberg. Bracht op Memory Lane een eerbetoon aan inspiratoren uit zijn tienerjaren. En werd een lange periode in Oriënt Express, zijn trio plus musici uit Libanon, Jordanië en Syrië, door Arabische muziek gegrepen.

'Het idee telkens hetzelfde te spelen lijkt me afschuwelijk', zegt Honing. En bovendien, juist door die constante koerswijzingen wordt hij met zijn band telkens weer teruggevraagd. 'Traditionele jazz zou ik nergens kunnen spelen. Er is geen festival in de wereld dat je speciaal laat overkomen om een standard als Autumn Leaves weer te horen. Ze boeken je juist om je muziek die anders is.'

Het werkterrein van Yuri Honing is voornamelijk het buitenland. Vijfennegentig procent van zijn concerten geeft hij over de grens, schat de musicus aan de eettafel in zijn huis in de Amsterdamse Watergraafsmeer. Jaarlijks komt dat neer op zeven à acht tournees.

'Laatst berekenden we in het vliegtuig dat we nu in tweeëntwintig landen hebben gespeeld. Goh, dacht ik. Ik ben weliswaar een Nederlander, gesetteld in Amsterdam, maar dit land is echt maar het startpunt. Ons publiek zit overal.'

Vorig jaar presenteerde Honing weer een nieuw idee. Zijn vaste trio met bassist Tony Overwater en drummer Joost Lijbaart werd een kwartet door de komst van de Duitse, Der Rote Bereich-gitarist, Frank Möbus. Akoestisch werd elektrisch.

'Ik wilde een elektrische groep die net zo veel flexibiliteit, transparantie en controle over klankgroepen en -lagen heeft als een akoestische band. Elektrisch betekent voor mij dichter op de tegenwoordige tijd staan.

'Na vijftien jaar akoestische muziek en herinterpretatie van pop wil ik vooral eigen muziek spelen die verbonden is met de tijd waarin ik leef. Heus niet om even hip te doen voor een seizoen, zoals wel wordt gedacht. Dit is een workingband, bedoeld om een tijd met elkaar aan de slag te gaan.'

Het kwartet evolueerde met het voltooien van de dubbel-cd Temptation tot de band Wired Paradise. 'Al vanaf de eerste repetitie moest ik erg lachen om de gigantische hoeveelheid snoeren over de grond. Na vijftien jaar toeren zonder draden is dat even wennen. Niet alleen Frank Möbus heeft een batterij aan elektronica, ook Tony Overwater heeft een verzameling extra's voor zijn basgitaar. Desondanks hoopte ik dat er een geluid ontstond dat niet direct instrument-gerelateerd is. Een lange vorm die op een gegeven moment gaat klinken als een ondefinieerbaar geluid.'

De rest van de bandnaam - paradise - slaat vanzelfsprekend op de vrijheid in de muziek. Volgens Honing de belangrijkste motivatie en aantrekkingskracht in de muziek. 'Samen uitstijgen boven de rest is mooi. Eerst speel je goed, in de volgende laag worden er mooie dingen gecreëerd en daarna komt een fase waarin je bijna geen grip meer hebt op de dingen. Dan vertelt de muziek je volledig wat er moet gebeuren.'

Wired Paradise is een optelsom van invloeden. Elektronische geluidsgolven bevatten ingrediënten uit de fusion en rock, maar doen ook mysterieus en bedwelmend aan.

Honings saxofoon is in dit project spaarzamer. 'Wired Paradise is zeker geen solo-vehikel. De belangrijkste vraag in de muziek is: waarom? Een gemene vraag, want juist saxofonisten vertonen vaak haantjesgedrag met drukke solo's. Als je eerlijk bent over de noodzakelijkheid van de noten, vallen er zonder meer veel af. Veel is namelijk puur motoriek, flauwekul, slimmigheid of uitsloverij. En juist alles wat je speelt moet een functie hebben.'

Is er in een trio meer ruimte om je als saxofonist uit te sloven, het groepsgeluid in deze formatie gaat voor, aldus de saxotttfonist. 'Als de band zijn kookpunt bereikt, laat ik ze gaan.' En hoe voorkomt hij een saaie klankenbrij? 'Eenvoudig - ik grijp in. Ik verveel me snel en verlies meteen mijn aandacht al wanneer ik weet wat er in de volgende maat komt. Dán krijgen we dit en dan dat. Dus bedenk ik een list.

'Muziek moet leven. Dode muziek beweegt niet, ontwikkelt niet en gaat nergens naartoe. Muziek laat zien waar je nu bent. Een mens is een optelsom van variabelen, je verandert telkens. Dat zie ik als bron.

'Ik wil niet wegdoen wat ik tot nu toe heb verworven, alleen maar om weer opnieuw te beginnen. Stap voor stap, laag voor laag bouw ik op en zoek verder.'

Yuri Honing Wired Paradise (JIM 75228); Concerten: 14/2 Spiegeltent Gouda; 17/2 BIMhuis Amsterdam; 18/2 SJUhuis Utrecht.