Wetten van een moderne trainer

Onder Erwin Koeman (44) strijdt Feyenoord weer mee om de landstitel. Daarmee treedt hij als trainer uit de schaduw van zijn broer Ronald. ,,Het is een voordeel dat ik als speler enorm veel heb meegemaakt.“

Erwin Koeman: ,,Zo'n nacompetitie als deze organiseer je alleen op een camping.'' Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold rotterdam erwin koeman foto rien zilvold Zilvold, Rien

Als Feyenoord niet op zondag speelt kan het gebeuren dat Erwin Koeman in het Brabantse land te vinden is op het voetbalveld. Als actieve speler weliswaar, van de plaatselijke vierde klasser VV Acht. In het trappen tegen een bal vindt Koeman afleiding voor het stressvolle beroep dat hij uitoefent als hoofdtrainer van Feyenoord. Koeman zoekt zijn uitlaatklep in het voetbal, want hij is een liefhebber pur sang die het hele bestaan van toptrainer zeer serieus benadert, maar toch vooral blijft zien als een hobby. “Toen ik pas met het trainerschap was begonnen, beweerden verschillende collega's dat je hele sociale leven naar de verdommenis gaat in dit vak. Ik wil dat niet weggooien omdat ik toevallig trainer ben in het betaald voetbal. Zelfs als Feyenoord op zondag speelt, probeer ik na de wedstrijd nog even langs te gaan in de kantine. Gezellig ouwehoeren met al die gasten. Daarin vind ik een uitlaatklep. In de wedstrijden speel ik middenvelder en laatst zelfs spits. Daar beleef ik heel veel plezier aan. Dan vergeet ik de zorgen even. Je oefent als trainer toch een eenzaam beroep uit. Als speler ben je een van de velen in de groep, maar de trainer is een eenling.“

Hij heeft inmiddels ondervonden dat het trainersbestaan bij een topclub bovendien van een andere orde is dan bij voorbeeld bij RKC, zijn vorige werkgever. “Er komen meer werkzaamheden op je af en de druk is groter. Je wordt elke week geacht te winnen. Je hebt bovendien met een spelersgroep te maken die bestaat uit verschillende nationaliteiten, culturen en verschillende ego's. Er lopen internationals in je selectie rond, er is meer media-aandacht en er zijn meer roddels.“

Niettemin slaat de aanpak van Erwin Koeman aan in De Kuip. Hij wordt wel afgeschilderd als een no-nonsensetrainer. Dat komt over in Rotterdam. “Het is toch nog vrij snel gegaan met mijn trainersloopbaan. Er zit geen bewuste planning achter. Ik zie het als een groot voordeel dat ik in mijn spelerscarrière enorm veel heb meegemaakt. Bovendien werkte ik vaak met goede trainers.“

Dat laatste overkwam hem als voetballer en als beginnende coach. Koeman leerde het trainersvak in de praktijk bij PSV. Hij was assistent van Erik Gerets en Guus Hiddink. Vooral van de laatste heeft hij veel opgestoken. “Guus is nu een andere trainer dan in zijn eerste periode bij PSV. Hij is door jarenlange ervaringen wijzer geworden. Zijn geheim? Hij heeft een warme uitstraling en een klein ego. Hij is altijd duidelijk en eerlijk. De huidige generatie voetballers is gevoelig voor een persoonlijke benadering. Al wil ik niet zeggen dat het altijd zo moet. Het is totaal anders dan in mijn beginperiode als voetballer. Toen kon je als trainer hard en cynisch zijn. Werd je als speler soms zonder pardon uit de selectie gezet. Mijn ploeggenoten Huub Stevens en Willy van de Kerkhof pakten mij vroeger keihard aan. Dat werkt nu niet meer.“

Bij Feyenoord trof Koeman een gemêleerde, uit zijn voegen gegroeide selectie. Dat vereiste een speciale aanpak. “Anders dan bij RKC kreeg ik hier te maken met voetballers die bijna miljonair zijn. Buitenlanders ook, die als een god worden gezien in eigen land. Zeker de Afrikanen. Zij hebben wel eens moeite met onze normen en waarden. Daar moet je wel mee overweg kunnen als trainer. Als je dan zwart-wit handelt, heb je een probleem. Hossam Ghaly heb ik wel eens uit de selectie gezet. Toch kreeg hij van mij een heel zachte behandeling. Hij is een trotse jongen, een grootheid in Egypte. Ghaly speelde toch al tweeënhalf jaar bij Feyenoord, maar deed op het veld nog steeds waar hij zelf zin in had. Het is wel een jongen die zich altijd voor honderd procent geeft. Maar als ik tijdens de wedstrijd langs de lijn wat riep, stond hij me een minuut lang verbaasd aan te kijken. “Wat is er dan?' En dan kreeg ik zijn zaakwaarnemer ook nog op mijn dak. Iedere voetballer lijdt balverlies, maar het moet wel binnen de perken blijven. Daarom durfde ik hem niet meer verdedigende middenvelder te zetten.

“Het is goed dat hij nu bij Tottenham Hotspur in een andere omgeving komt. Een mooie transfer voor Ghaly. Als hij zich daar gedraagt zoals hier, krijgt hij toch grote problemen met de trainer (Martin Jol, red.) en de spelers. In het buitenland ben je vaak niet meer dan een nummer. Dat kan heilzaam werken. Dan zien moeilijk coachbare spelers na twee, drie jaar nog wel eens het licht. Met Robin van Persie gaat het bij Arsenal nu ook een stuk beter dan bij Feyenoord.“

Zijn aanpak lijkt te verschillen met die van broer Ronald. De huidige coach van Benfica was bij Ajax wat directer en kritischer op zijn spelers. Zelfs naar buiten toe. Zo kreeg hij het aan de stok met Mido, ook een Egyptenaar. “Als Ronald en ik ergens binnenkomen, dan valt hij direct op door zijn uitstraling, ik niet. Hij komt wat autoritair over. Misschien was hij inderdaad soms wel eens te eerlijk in zijn analyses. Als dat negatieve kantjes heeft, kan dat bij een speler hard aankomen. Wie Ronald echter goed kent, weet dat hij een eerlijke, lieve jongen is. Een gezellige gozer.“

Zonder pretenties nam Erwin Koeman de erfenis van Ruud Gullit en Mark Wotte over. In tegenstelling tot de voormalige speler van Milan eiste Koeman geen versterkingen. Hij probeerde het beste te maken van de bestaande selectie, maar gaf gaandeweg wel aan op welke wijze in zijn ogen gesaneerd moest worden. In de winterstop werd schoon schip gemaakt. Gibbs (ADO), Saidi (Lecce), Basto (Saint-Etienne), -stlund (Southampton), Leonardo (NAC), Snoyl (Aberdeen), Lazovic (Partizan Belgrado) en Ghaly (Tottenham) werden ingeruild voor Ron Vlaar (AZ) en Pierre van Hooijdonk (NAC). De wens van Koeman om nog een middenvelder aan te trekken ging niet in vervulling. “Met Hofs, Paauwe, Pardo en De Guzman beschik ik over slechts vier echte middenvelders. We hadden een versterking op het oog, maar over hem konden we het niet eens worden. Dat is jammer, want we krijgen misschien straks nog de play-offs voor onze kiezen en dan kun je wel een wat bredere selectie gebruiken.“

Naar die nacompetitie voor een plek in de voorronde van de Champions League kijkt Koeman niet uit. “Ik denk dat ons nog een hoop commotie over de play-offs te wachten staat. Wie er ook tweede wordt, deze opzet slaat op niks. Het zou in theorie kunnen dat Feyenoord tot de laatste dag meedoet om het kampioenschap, als tweede eindigt, en dan in de play-offs het onderspit delft tegen de nummer vijf die het al weken rustig aandoet. Ik vind het een amateuristisch plan. Zo'n nacompetitie als deze organiseer je op een camping. Het gaat toch om je prestaties in 34 wedstrijden? En als je al zoiets wil proberen doe het dan niet kort voor een WK. Er wordt straks ongetwijfeld op het scherp van de snede gespeeld in de nacompetitie.“

Op het WK zou Salomon Kalou (20) volgens de KNVB voor Oranje moeten afreizen naar Duitsland. Zijn naturalisatieaanvraag is een slepende kwestie geworden. Koeman wijst op de leeftijd van de talentvolle Ivoriaan. “De procedure duurt zo lang door de bureaucratie in Nederland. Als ik op m'n twintigste al zoveel had meegemaakt, zou me dat ook niet onberoerd laten. Het kan zijn dat hij zich gek laat maken en geen bal meer raakt. Kalou speelt voor het tweede jaar in de eredivisie en dat is altijd het moeilijkste seizoen. Hij slaat zich er nu nog goed doorheen.“

De zaak ligt bij het hof. Koeman kreeg zelf met een andere gerechtelijke instantie te maken. Omdat hij na een receptie bij De Kuip naar eigen zeggen voor zijn chauffeur zijn auto vijftien meter verplaatste, met te veel alcohol op, kreeg hij een boete van 300 euro. Nadat hij de zaak bij de politierechter had laten voorkomen, kwam hij er vanaf met een voorwaardelijke geldboete van 300 euro. Koeman overweegt in hoger beroep te gaan. “Op een receptie waar iedereen met een glas drank in zijn handen stond, had ik meer moeite moeten doen om een ander mijn auto te laten verplaatsen. Bij justitie oordelen en veroordelen ze volgens de letter van de wet. Maar ze kunnen zich niet inleven in de praktijk. Er moest gescoord worden. De aspirant-politieagente die me aanhield, had al op bed moeten liggen. In die vijftien meter hadden er volgens de rechter grote ongelukken kunnen gebeuren. Wat me zo tegenviel is dat er in het eindpleidooi veel feitelijke fouten werden gemaakt. Dit heeft alle partijen veel geld gekost. Ik ben door de commissaris van de regio Kennemerland gebeld met het verzoek of ik een lezing over deze affaire wil houden om aan te tonen dat dit soort zaken anders opgelost moeten worden. Hij zei mij te steunen.“

Deze week werd bij de Rotterdamse club oud-Feyenoordspeler Peter Bosz (nu nog trainer van Heracles) aangesteld als technisch directeur. Hij wordt de opvolger van Wotte die om duistere redenen vertrok. “Met hem had ik het meeste contact bij Feyenoord“, zegt Koeman, die nog nauwelijks van de verbazing is bekomen. “Totaal onverwachts vertelde Mark mij dat hij weer liever op het veld ging staan. Dat vond ik op z'n minst vreemd.“

Met adviseur Wim Jansen voert Koeman nog wel regelmatig gesprekken. “Ik heb daar een vrije hand in. Wim doet veel dingen achter de schermen. Hij ziet het als zijn taak om de hele club af te stemmen op het eerste elftal van Feyenoord. Dat is prioriteit nummer één. Jansen oordeelt niet over mijn elftal. Hij bekijkt veel andere wedstrijden dan die van Feyenoord I.“

Maar het ligt voor de hand dat Jansen morgen in De Kuip plaatsneemt voor de klassieker tegen de club waar hij ook nog voor speelde: Ajax. Koeman vreest dat de kwakkelende ploeg boven zichzelf uitstijgt in het hol van de leeuw. “Vele mensen denken dat we Ajax even oprollen, maar juist nu wordt het heel moeilijk. Zo zitten de voetbalwetten in elkaar. Na de bekerwinst op Heerenveen zal Ajax het herstel willen doortrekken. Het wordt extra moeilijk voor ons. Al valt het me wel op dat zelfs de Nederlandse spelers bij Ajax op jonge leeftijd vertrekken. Dan doe je het als club niet goed.“

Puntenverlies kan Feyenoord, uitgeschakeld in alle bekertoernooien, zich in de race met PSV en AZ om de landstitel eigenlijk niet veroorloven. “Maar zo lang we op korte afstand van de koploper blijven, waarom zouden wij dan geen kampioen kunnen worden? Ik merk op de training dat het niveau steeds hoger wordt. Maar als we even de teugels laten vieren, kan dat funest zijn.“