Succes Hamas bezorgt buren veel kopzorgen

Ook bij de Arabische buren stralen de gezichten weinig vrolijkheid uit na de democratische overwinning van Hamas in de Palestijnse gebieden. Alleen Syrië maakt zich geen zorgen.

Niet alleen het Westen en Israël ligt de grote verkiezingsoverwinning van hetmoslimfundamentalistische Hamas als een steen op de maag, ook de Arabische buurlanden Jordanië en Egypte hebben er grote moeite mee. Als het Westen denkt dat de Arabische wereld de financiering van een Hamasbewind in de Palestijnse gebieden overneemt wanneer het straks zelf zijn gelden onder zich houdt, moet het in elk geval niet aan déze landen denken. Iran zal wel te hulp komen, zei woensdag de chef van de Egyptische inlichtingendiensten, Omar Suleiman. Ja, Iraanse hulp, bevestigde deze week de Palestijnse krant Al-Quds al-Arabi, “omdat we ons bewust zijn dat de Arabische regimes geen geld zullen geven om Hamas te helpen, ten eerste uit frustratie over de zege van Hamas, en ten tweede omdat ze hun orders uit Washington krijgen.“

“De regering respecteert de democratische keuze van het Palestijnse volk“, reageerde het Jordaanse bewind zuinigjes op de uitslag. Egypte ging meteen met de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Tzipi Livni in conclaaf en kwam met haast Israëlische standpunten naar buiten: “Niemand zal met hen praten voor ze geweld afzweren, Israël erkennen en [vredes]akkoorden accepteren“, aldus Suleiman.

De Jordaanse regering is ervan overtuigd dat Hamas niet van plan is het vredesproces met Israël voort te zetten (dat overigens al jaren muurvast zit). Er liggen alleen maar confrontaties in het verschiet, waar Jordanië dan het meest onder zal lijden, aldus de Jordaanse auteur Fahd al-Khitan in de krant Al-Arab al-Yawm. Maar dat is lang niet het enige of misschien zelfs ernstigste probleem.

Zoals overal in de Arabische wereld - zie bijvoorbeeld verkiezingsuitslagen in Irak, Egypte en natuurlijk bij de Palestijnen zelf - zijn ook in Jordanië de moslimfundamentalisten in opmars bij gebrek aan effectieve seculiere oppositie. Die fundamentalisten zien de zege van Hamas als steun in de rug en begroetten haar dan ook warm. “De leiders van de Islamitische Beweging hebben de extase van de overwinning geproefd, en zullen de nieuwe politieke atmosfeer gebruiken een dergelijke overwinning in Jordanië te bereiken“, aldus Khitan. “De enthousiaste, door Hamas beïnvloede stemming is reden voor bezorgdheid voor de regering en beleidsmakers, die bang zijn dat de fundamentalisten het parlement en andere gekozen instituties overnemen.“

Het Jordaanse regime, dat over een in meerderheid Palestijnse bevolking heerst, heeft een geschiedenis van moeilijke betrekkingen met de Palestijnse beweging - denk aan de bloedige burgeroorlog tegen Yasser Arafats PLO van september 1970 die als Zwarte September voortleefde. Maar ook met Hamas waren de relaties allang problematisch. In 1999 sloot Amman de kantoren van de verzetsorganisatie en zette het de leiders gevangen op beschuldiging van illegaal wapenbezit en het propageren van fundamentalistische sentimenten. Vier van hen, onder wie de huidige leider Khaled Meshal, werden in “vrijwillige' ballingschap naar Qatar gestuurd: “We werden geboeid en geblinddoekt en tot onze verbazing zagen we onszelf op de vliegtuigtrap terug“, ontkende Meshal zijn “vrijwillige' medewerking later.

Het Egyptische bewind worstelt met soortgelijke problemen. Het wil niet dat het Israëlisch-Palestijnse geweld weer oplaait en het wil al helemaal niet dat zijn eigen fundamentalisten verder worden aangemoedigd. De Egyptische Moslimbroederschap, moederorganisatie van Hamas, vervijfvoudigde vorig jaar in de verkiezingen haar aanwezigheid in het parlement al tot 88 van de 454 zetels.

Kairo, traditioneel bemiddelaar tussen Israël en de Palestijnen, probeert dus Hamas zoveel mogelijk te temmen. Al vóór de Palestijnse verkiezingen van 22 januari liet minister van Buitenlandse Zaken Ahmed Aboul Gheit weten ervan uit te gaan dat Hamas het bestaansrecht van Israël erkende, wat onmiddellijk door de groep zelf werd ontkend: “Standpunten van Hamas worden alleen door Hamasleiders en -woordvoerders uitgedrukt“. Veiligheidschef Suleiman zei vervolgens dat de Palestijnse president Abbas alleen Hamas in de regering wil als de organisatie Israël erkent - een woordvoerder van de president moest komen zeggen dat daar geen sprake van was. Gisteren onderstreepte president Mubarak zelf dat Hamas Israël moet erkennen als het een regering wil vormen.

In de regio is alleen Syrië tevreden. Het heeft de laatste jaren tot woede van Israël en de VS Hamasleiders-in-ballingschap als Khaled Meshal een toevlucht geboden. Het zegt nu geld in te zamelen onder de Arabieren om de Palestijnen te compenseren als de westerse steun wegvalt.