'Zomaar uit het niets begaf die mast het'

Een gebroken mast dwong de Brasil 1-boot in Australië eerder aan land te gaan dan voorzien tijdens de tweede etappe van de Volvo Ocean Race. Navigator Marcel van Triest (41) was één van de opvarenden.

Marcel van Triest (Foto Brasil 1) Marcel van Triest (l) Brasil 1 Brasil 1

Mark Hoogstad

Terwijl even verderop de concurrenten druk bezig zijn de boten te prepareren voor de nakende inport-race, een wedstrijd in de haven, slentert de bemanning van de Brasil 1 doelloos over de kade van Melbourne's jachthaven. Vier dagen zijn de teamleden nu in de Zuid-Australische havenstad, maar hun belangrijkste bezit laat nog even op zich wachten. 'Het wordt spannend', zeggen ze, en opgewekt klinken ze niet.

Hun Nederlandse navigator daarentegen maakt een ontspannen indruk. Marcel van Triest, bezig aan zijn vijfde zeilrace rond de wereld, kijkt nergens meer van op. Hij heeft tot diep in de nacht 'wat met de computer gerommeld'. Business as usual dus. Zorgen? Hij haalt zijn schouders op. 'Ach, het is vervelend dat de boot hier nog niet is. Stilte voor de storm, zullen we maar zeggen. Maar het biedt ons de gelegenheid uit te rusten voor het vervolg van de race.'

Dat is ook wat waard, na de zenuwslopende tweede etappe van de Volvo Ocean Race dwars door het ijzig koude en diepgrijze water van de zuidelijke oceaan, die voor het Braziliaanse syndicaat eindigde nadat de 30,5 meter lange mast halverwege de race in drieën was gebroken. In Fremantle, aan de westkust van Australië, gingen boot en bemanning aan land. 'We hadden geen keuze', zegt Van Triest. 'Met een mini-mastje (zes meter, red.) verder zeilen in 'licht' weer had betekend dat we hier met onze eigentijdse VOC-schuit over twee weken pas waren geweest, terwijl de rest van de vloot al aan de derde etappe zou zijn begonnen.'

Woensdag arriveerde het bijna 22 meter lange hightech-schip mét loodzware kiel (4,5 ton) eindelijk in de haven van Melbourne. Na een eenzame reis van bijna vierduizend kilometer door de Australische woestijn per vrachtwagen. Net op tijd voor de noodzakelijke herstelwerkzaamheden voor de inport-race, die morgen op het programma staat.

Hoe kan een mast 'zomaar' afbreken? Die vraag heeft Van Triest zichzelf ook gesteld. 'Het was prachtig weer, windkrachtje vier, spinnaker erop, groot zeil, niets aan de hand. Totdat pats-boem, zomaar uit het niets, die mast het begaf. We hebben geluk gehad: het gebeurde overdag, het weer was goed. Het moet een constructiefout zijn, dat kan bijna niet anders. Iemand heeft zijn werk niet goed gedaan. Maar goed, het zwartepieten laten we over aan de verzekering.'

Zeventien jaar geleden maakte Van Triest zijn debuut in wat destijds de Whitbread Round the World Race heette, in de Equity & Law II. Anderhalve maand geleden stapte hij in Kaapstad aan boord van de Brasil 1, als vervanger van de enige vrouwelijke deelnemer aan de moordende zeilrace, Adrienne Cahalan. De Australische maakte tijdens de eerste etappe, van Vigo naar Kaapstad, inschattingsfouten bij het uitstippelen van de route. Bij aankomst moest ze op last van schipper Torben Graël plaatsmaken.

Inmiddels kan de 41-jarige profzeiler uit Zwolle aardig meepraten over de technische problemen waarmee de vloot worstelt. Hét hete hangijzer is de kantelkiel. Twee boten moesten door averij met de 'wendbare staart' eerder terug naar de wal. Van Triest wijt de problemen deels aan de relatieve korte voorbereidingstijd van vier van de zeven deelnemende boten. 'ABN (met twee leidende boten in de race, red.) en Movistar zijn de enige geweest die de luxe hadden om hun huiswerk te kunnen doen. De rest niet, en dat merk je.'

Het zijn onvermijdelijke kinderziektes die horen bij het nieuwe boottype, de VO70, weet Van Triest, maar: 'Het zijn ook onhandigheidjes in de regels zelf. Die kiel is kantelbaar, maar boven draaipunt zit maar een hele kleine afstand, met als gevolg een hefboom van twee keer niks. Als die hefboom een halve meter langer zou zijn, waren de problemen opgelost, want dan zou er minder kracht op de hydraulische cilinder komen te staan.'

Het is volgens Van Triest dan ook 'alsof je een vijf meter lange balk bij het uiteinde probeert op te pakken'. 'Het is onderschatting geweest. Op papier klopt het. Maar eenmaal op zee, met hoge snelheden en een boot die door de golven wordt opgetild en tien meter verderop landt, komen er andere krachten los. Het is als het neerzetten van een betonnen wolkenkrabber, maar niemand die gedacht heeft aan de mogelijkheid van een aardbeving.'

De aanhoudende problemen met de kiel en de bijbehorende discussie werpen 'een smet op de wedstrijd', stelt Van Triest. 'Voor mij is het een rond-de-wereld-race, in de vorm van een serie wedstrijden met aftrekpunten en aan het einde één winnaar. Nu is iedereen voortdurend bezig met het versterken van de kiel. Aan dat gedoe lijkt maar geen einde te komen. Daar baal ik van. Het lek moet boven water komen.'

Van Triest ergerde zich ook aan de van hogerhand opgelegde bepaling dat de boten in de tweede etappe, in de voor zeilers heilige zuidelijke oceaan, niet de - wegens ijsschotsen - gevaarlijke zuidelijke route mochten opzoeken in hun tocht langs de 'bodem van de wereld'. 'Zo'n lange etappe biedt normaal gesproken tal van mogelijkheden, nu veel minder. Maar de racedirecteur sprak duidelijke taal bij vertrek vanuit Kaapstad. 'Als jij verzuipt, draai ik de bak in en daar pas ik voor'. Dat begrijp ik. Bovendien: met deze boten en deze hoge snelheden wil je ook niets raken.'

Toch knaagt het. Van de oorspronkelijke heroïek is in de negende editie van 's werelds beroemdste zeilrace weinig meer over, stelt Van Triest. Het is de uitstraling die telt, niet het avontuur. En: veiligheid voor alles. Eén dode en de publicitaire schade is niet te overzien. 'Deze race bevindt zich in een spagaat. Vergelijk het maar met de Dakar Rally, die wordt overgenomen en de nieuwe eigenaar komt tot de conclusie dat zijn materiaal niet geschikt is voor het parcours, dus legt hij maar een vierbaansweg aan dwars door de woestijn.'