Wijziging zorg levert winst op

Bedrijven maken bezwaar tegen de kosten van het nieuwe zorgstelsel. Maar voor een aantal grote concerns levert de invoering extra baten op van vele tientallen miljoenen euro.

Een klein aantal grote Nederlandse bedrijven incasseert door de overgang naar het nieuwe zorgstelsel eenmalige baten die de komende weken kunnen oplopen tot misschien een miljard euro.

De opbrengsten komen naar buiten op het moment dat burgers zekerheid krijgen over hun nieuwe salaris en volgens een FNV-peiling een kwart een lager nettobedrag op zijn loonstrook ziet staan.

Met die eenmalige opbrengsten voor grote bedrijven heeft minister Hoogervorst van Volksgezondheid (VVD) bij de invoering van het nieuwe stelsel naar eigen zeggen geen rekening gehouden. 'Maar de overheid heeft hier ook niets mee te maken. Dit zit in de arbeidsvoorwaardensfeer.'

Diverse grote concerns hebben de afgelopen jaren voorzieningen getroffen voor toekomstige subsidies van ziektekosten aan gepensioneerden. Daarbij gaat het om aanzienlijke bedragen: de boekhoudregels dwingen hen om de subsidiestroom te becijferen voor de hele verdere levensverwachting van hun ex-werknemers.

Bij ABN Amro stond per 2004 bijvoorbeeld een bedrag voor Nederlandse gepensioneerden op de bedrijfsbalans van 362 miljoen euro. Philips had voor Nederlandse ex-werknemers een voorziening per eind 2004 van 207 miljoen euro, voornamelijk voor tegemoetkoming in ziektekosten.

Maar met de overgang naar het nieuwe stelsel schrappen zij hun reserveringen. In de nieuwe verzekering, die verplicht is voor alle Nederlanders, is het onderscheid tussen particulier en ziekenfondsverzekerden geschrapt. Inmiddels bestaan er twee premies: een bedrag voor de basispolis waarop de verzekeraars concurreren en een premie die afhankelijk is van het inkomen (tot een niveau van ruim 30.000 euro). De overheid betaalt verder een zorgtoeslag aan mensen met een laag inkomen.

De werkgeversorganisaties klaagden bij de invoering van het stelsel over hogere kosten voor bedrijven van ongeveer 1 miljard euro. Maar de afgelopen dagen bleek het zorgstelsel op een onvermoede manier ook lucratief voor sommige bedrijven. Philips boekte ten gunste van zijn vierde kwartaalwinst een extra opbrengst van 187 miljoen euro. ABN Amro 392 miljoen euro.

Zit er nog meer in het vat? Andere concerns met voorzieningen voor ziektekostensubsidies aan gepensioneerden, zoals chemie- en farmacieconcern Akzo Nobel en de financiële dienstverleners Fortis en ING, willen niets zeggen. Zij zitten in een zogeheten stille periode voorafgaand aan de publicatie van potentieel koersgevoelige resultaten. Voedings- en wasmiddelengigant Unilever wil daarom ook niet zeggen of zijn bestaande voorziening deels betrekking heeft op Nederlandse ex-werknemers.

Net als bij Philips en ABN Amro draait het om aanzienlijke bedragen. Bij Akzo Nobel om een balanspost van zo'n 156 miljoen euro voor Nederland. Bij de verzekeringstak van Fortis gaat het om enkele tientallen miljoenen, maar niet alleen voor Nederland. ING heeft een voorziening van 566 miljoen euro, maar ook dat bedrag is niet alleen voor Nederland bedoeld. Unilever heeft afgezien van pensioenregelingen een zogeheten voorziening 'voor overige regelingen' van 873 miljoen euro.

Geen van de woordvoerders wil iets zeggen over het lot van deze reserveringen bij de invoering van het nieuwe zorgstelsel.

Het schrappen van de voorzieningen voor ex-werknemers ten gunste van de winst voor de aandeelhouders betekent overigens niet dat de betrokken bedrijven alle subsidies staken. Philips, Akzo Nobel en ABN Amro hebben bijvoorbeeld soms na overleg met gepensioneerdenorganisaties regelingen getroffen om de subsidies af te kopen of met afnemende bedragen nog enkele jaren voort te zetten. Die kosten zijn eindig, de eenmalige bate is nu geïncasseerd.