Een injectie 'andere televisie'

Loopt het televisie-tijdperk ten einde? Welnee! In de toekomst maakt iedereen zijn eigen tv, weten de makers van Exploding Television. Met dank aan de bewakingscamera.

Er bestaat een foto van een oude performance waarin een auto op een berg televisietoestellen inrijdt. Ja! Weg met die klotekasten!

Maar die foto is niet het logo van Exploding Television, een groot project van het Rotterdams Filmfestival. Dat interpreteert het verschijnsel televisie veel positiever. Televisie is er en gaat nooit meer weg - misschien kunnen we het wel veranderen. Het fenomeen verandert zelfs al, onder meer door internet en andere technologische ontwikkelingen. 'Een gezonde injectie 'andere televisie' is het enige doel', schrijft programmeur Edwin Carels in de catalogus, 'gratuit, genereus, absurd en toch effectief'. Het project bestaat onder meer uit een website (explodingtelevision.net) en een digitaal televisiekanaal waarop korte films, speelfilms van vorige edities van het Internationale Filmfestival Rotterdam (IFFR) en reportages worden uitgezonden.

Het hart van Exploding Television is de tentoonstelling Satellite of Love in Witte de With en TENT, ook na het festival nog te zien. Kunst en activisme proberen hier hand in hand te gaan. Er zijn bijvoorbeeld presentaties van vijf collectieven van alternatieve televisiemakers, onder meer afkomstig uit Litouwen, Italië en Denemarken. Het blijkt een beetje moeizaam, een televisiestation tentoonstellen. De presentatie van het Deense tv-tv bestaat uit een wand met dvd's die de bezoekers zelf in een speler mag stoppen en op een van de drie monitoren kan bekijken. Maar echt de bedoeling lijkt dat toch niet; de programma's van tv-tv zijn niet ondertiteld. Het gaat hier meer om het idee dan om de praktijk. Dat geldt ook voor de presentatie van Orfeo Telestreet, dat in Italië straattelevisie stimuleert, kleine tv-stations bedoeld voor een bepaalde buurt. Interessant om te weten, niet om te zien.

Eigenlijk zijn de mogelijkheden van nieuwe technieken nu nog opwindender dan de dingen die ermee worden gemaakt. Waarmee niet gezegd is dat televisie geen kunst zou kunnen zijn - alles kan kunst worden, zelfs Teletekst. De opwindendste mogelijkheid werd bedacht door het Britse collectief Ambienttv. Een van hun voorstellen, te lezen in een op de muur geplakt manifest, is video's te maken waarvoor je helemaal geen camera meer nodig hebt. Je gebruikt namelijk gewoon de camera's die er al zijn: de alomtegenwoordige bewakingscamera's. In Engeland heb je recht op een kopie van beelden waarop je zelf voorkomt. Het moet daardoor mogelijk zijn een hele speelfilm te maken zonder eigen camera, opgenomen in metrostations, de hal van ziekenhuizen, musea en alle andere ruimtes waar die dingen tegenwoordig hangen. Bijna overal dus.

Voorlopig moeten we het doen met The Nightwatch, een film van de Belgische kunstenaar Francis Alÿs. Hij liet 's nachts in The National Portrait Gallery in Londen een vos los. De bewakingscamera legde het vast. Het is een vreemd genot de vos tussen de schilderijen te zien draven. Juist het feit dat de camera's totaal niet geïnteresseerd zijn in deze indringer maakt de beelden bijzonder. Het enige wat ze doen is registreren. De vos wordt er bijna onzichtbaar van.