Congo wacht op uitspraak tegen 'uitzuiger' Rwanda

Het Internationaal Gerechtshof deed vandaag uitspraak in de zaak van Congo tegen Rwanda. Rwanda zou op grote schaal mensenrechten hebben geschonden in Congo.

Verveeld zat de Congolees Pierre in zijn comptoir, een kantoortje waar privémijnwerkers hun diamanten verkopen. Achter hem in zijn kantoor in de Oost-Congolese stad Kisangani hing een gigantische muurtekening van Rambo, die met een schep naar diamanten graaft. Gevraagd naar zijn zaken balde Pierre zijn vuisten en sloeg hard op tafel. 'De Rwandezen en hun handlangers zuigen ons uit, sinds zij Oost-Congo binnenvielen gaan mijn zaken bergafwaarts. Zij controleren de handel in diamanten, ze stellen de prijs vast en exporteren de diamanten naar Rwanda.'

De aversie tegen Rwanda in Congo is groot. Monseigneur Monsengwo, aartsbisschop van Kisangani, zei enkele jaren geleden: 'Kisangani is een stad van martelaren geworden, niemand houdt er van bezet te worden'. Rwandese en Oegandese legers trokken in 1998 Congo binnen om, naar eigen zeggen, hun grenzen te beschermen tegen rebellen die vanuit Congo opereren tegen hun regeringen. Ze raakten vervolgens onderling slaags bij Kisangani. 'Buitenlanders hebben op ons grondgebied hun oorlogen uitgevochten', fulmineerde Monsengwo. 'Als ze een geweten hebben zouden ze de aangerichte schade vergoeden.'

Drie keer vochten de Oegandezen en Rwandezen in 1999 en 2000 in Kisangani, ze richtten voor miljoenen dollars schade aan en er vielen tientallen doden onder Congolezen die niets met de strijd van doen hadden. In 2002 namen soldaten van de Congolese rebellengroep de RCD-Goma, een creatie van Rwanda, wraak op burgers van Kisangani. RCD-soldaten gingen met geweren en hakbijlen de inwoners te lijf die hun huizen waren uitgekomen om steun te betuigen aan een vermeende opstand tegen de RCD.

Vijf jaar geleden publiceerde een speciale commissie van de Verenigde Naties lijvige rapporten over de illegale ontginning van grondstoffen, waaronder het kostbare metaal coltan, in Congo door de legers van Rwanda, Oeganda en Zimbabwe, in samenwerking met talloze westerse zakenlui. Vijf jaar geleden beheerste het Rwandese leger de winningsgebieden in Oost-Congo. Met een voortvarende militaire handelsgeest werden de Congolese grondstoffen ontgonnen en via Rwanda geëxporteerd. Het Rwandese leger werkte daarbij nauw samen met Congolese milities en rebellen.

Officieel heeft het Rwandese leger zich teruggetrokken uit Congo, maar zijn handlanger, de RCD, heerst nog steeds over grote delen van de Kivu-provincies in het oosten. In Noord-Kivu wonen veel geëmigreerde Rwandezen en onder leiding van de RCD proberen zij van de provincie een vazalstaat van Rwanda te maken.

Een aan Rwanda en de RCD gelieerde rebelse soldaat, Laurent Nkunda, voerde de afgelopen weken acties uit in het oosten, waardoor 50.000 burgers ontheemd raakten. De VN-troepen en het nieuwe Congolese leger probeerden tevergeefs Nkunda gevangen te nemen.