Wachten op de klap

Koortsachtig werkt de vaccin-industrie aan het H5N1-griepvirus. Het wachten is op de pandemie, dan pas is het vaccin af.

Een nieuw type vaccin - zie het bericht hierboven - tegen het vogelgriepvirus H5N1 werkt goed bij muizen. Gaandeweg komen er steeds meer prototypes.

Maar waarom is het vaccin tegen het influenzavirus dat een wereldwijde griepepidemie dreigt te veroorzaken nog niet af?

Eén eenvoudig antwoord: het virus dat de pandemie gaat veroorzaken bestaat nog niet. Tegen een virus dat er niet is, kun je geen vaccin maken.

Er worden miljoenen vogels ziek van het heersende H5N1-virus en nu en dan wat mensen. Maar het virus dat makkelijk miljarden mensen kan infecteren moet daar nog uit evolueren. Het kan vandaag, het kan morgen gebeuren, het kan al gebeurd zijn. En wellicht wordt het nooit wat met dit virus.

Daar bestaat een mooi voorbeeld van. In februari 1976 maakte een H1N1-varkensvirus dertien Amerikaanse soldaten ernstig ziek in de kazerne van Fort Dix in New Jersey. Eén overleed. Het was een nieuw virus (het ligt nu als A/New Jersey/76 in de diepvriezers). De Amerikanen maakten snel een vaccin, maar toen het na een half jaar af was, had die varkensgriep niet doorgezet. De Hongkonggriep in 1968 bleef de laatste influenzapandemie.

Zo hoeft het niet nog eens te gaan. Er kán wel een nieuwe influenzapandemie ontstaan. Maar als het meezit, vieren we over twee jaar het veertigjarig jubileum van de influenzapandemieloze aarde met in ieder rijk land een voorraad van miljoenenen langzaam verouderende griepremmers. En dan ligt ook wel de basis voor een H5N1-vaccin op de plank.

Het is mooi dat er eindelijk technieken worden ontwikkeld om de eieren te vervangen met behulp waarvan griepvaccins worden gemaakt. Moderne biotechnologie is tot nog toe aan de griepprikfabricage voorbijgegaan. Maar ook al worden er nu vaccins op mensen getest, volgens schattingen duurt het nog tot 2008 voor er een vaccin tegen het pandemisch virus ligt dat níét pas na zes maanden klaar is. Als je het netjes wil doen tenminste: met uitgebreide tests, en toelatingsprocedures voor de medicijnenmarkt. Hoewel iedereen die regels graag zal vergeten als de pandemie toeslaat.

Op het ogenblik werken onderzoekers en vaccinindustrieën koortsachtig aan een H5N1-basisvaccin waaraan - als het pandemisch virus er eenmaal is - alleen nog maar de twee onschadelijk gemaakte virusbrokken van dat virus hoeven worden toegevoegd die een afweerreactie opwekken.

De vraag is dan alleen nog: wie moet het vaccin als eerste krijgen als de productie net op gang is en het virus al ziekmakend de wereld over trekt? Nu krijgen iedere winter ouderen een griepprik. Maar aan H5N1 bezwijken voornamelijk kinderen. Wellicht komt dat doordat zij intensiever in contact zijn met de kippen op hun erven. Het kan ook zijn dat vooral kinderen kwetsbaar zijn en ouderen niet. Aan de Spaanse griep bezweken relatief erg veel jongvolwassenen.

Wim Köhler