Kranten eisen 'het recht op blasfemie'

Verscheidene Europese kranten hebben Deense spotprenten van de profeet Mohammed opnieuw prominent afgedrukt met een beroep op de vrijheid van meningsuiting.

'Ja, men heeft het recht om een karikatuur van God te maken'. Met die kop groot op de voorpagina heeft de Franse krant France Soir de verontwaardiging onder moslims over het afbeelden van de profeet Mohammed verder gevoed. Onder de kop stond een cartoon waarop een christelijke, joodse, boeddhistische en islamitische religieuze figuur op een wolk zitten: 'maak je niet druk, Mohammed, we zijn hier allemaal karikaturen.'

France Soir drukte ook de spotprenten af uit de Deense krant Jyllands-Posten, die onder Deense moslims en later onder moslims in het Midden-Oosten, voor veel ophef hebben gezorgd. Het moest, aldus een redactioneel commentaar, worden gezien als een principiële afwijzing van religieuze intolerantie. 'We zullen nooit excuus aanbieden voor ons recht op vrijheid van spreken, denken en geloven”, schreef de krant.

Ook elders in Europa - onder andere in Spanje, Italië, Duitsland en Zwitserland - hebben kranten een of meer van de Deense spotprenten gepubliceerd. Bijna steeds gebeurde dat met een commentaar waarin het recht op vrijheid van meningsuiting werd verdedigd. De Duitse krant Die Welt publiceerde een van de cartoons op de voorpagina met de opmerking dat in een democratie het 'recht op blasfemie' verankerd ligt. De krant vindt de woede onder moslims hypocriet en herinnert eraan dat de Syrische televisie een tijd geleden joodse rabbi's kannibalen noemde. Volgens adjunt-hoofdredacteur Roger Köppel behoort het 'tot het hart van onze cultuur dat ook de meest heilige dingen onderwerp kunnen zijn van kritiek, spot en satire”.

De uitgever van France Soir, een krant met grote financiële problemen, heeft in een reactie hoofdredacteur Jacques Lefranc ontslagen. In een verklaring tegenover het persbureau AFP liet de Frans-Egyptische eigenaar van de krant, Raymond Lakah, weten dat hij dat heeft gedaan 'als een krachtig signaal van respect voor het persoonlijke geloof en de overtuigingen van ieder individu”.

Eerder deze week bood de hoofdredacteur van de Jyllands-Posten excuus aan, als moslims zich door de afbeeldingen gekrenkt hadden gevoeld. Hij deed dat na demonstraties in het Midden-Oosten tegen Denemarken, na dreigementen tegen Denen in het buitenland en nadat in winkels in Saoedi-Arabië, Jordanië en elders in het Midden-oosten Deense producten uit de schappen werden gehaald. Gisteren moest de redactie voor de tweede achtereenvolgende dag worden ontruimd na een bommelding. Juste erkende dat hij gezwicht is voor druk van buitenaf. 'De duistere dictaturen hebben gewonnen”, zei hij tegen het persbureau AP. In de Berlingske Tidende zei hij nooit tot publicatie van de spotprenten zou hebben besloten als hij vooraf had geweten waartoe dit zou leiden.

De voorzitter dan de Deense journalistenvakbond, Mogens Blicher Bjerregaard, zei gisteren dat de tekenaars niet willen dat hun afbeeldingen nog eens worden gepubliceerd. Volgens Bjerregaard hebben France Soir en Die Welt niet gevraagd om toestemming voor de publicatie. De hoofdredacteur van de Jyllands-Posten heeft er geen bezwaar tegen 'als ze het deden uit solidariteit met ons”. Een van de tekenaars zei (anoniem) op de Deense radio dat hij met zijn cartoon had gehoopt de dialoog met moslims te openen.