Informatie op USB-stick niet gedateerd

Geheime, militaire gegevens over Afghanistan zijn uitgelekt doordat een landmachtofficier een USB-stick in een huurauto liet liggen. Vooral voor minister Kamp (Defensie, VVD) is het een pijnlijke kwestie.

De USB-stick is een geliefkoosde informatiedrager bij Defensie. De landmacht gaf de sticks zelfs tot voor kort als relatiegeschenk weg - zonder geheime informatie erop natuurlijk. Het thans aan het licht getreden lek maakt wel duidelijk dat individuele militairen op Defensie kennelijk ruimhartig omgaan met het kopiëren van vertrouwelijke informatie naar hun eigen USB-stick.

De stick die de landmachtofficier in de huurauto heeft laten liggen, bevat een mengelmoes van briefings die zijn gehouden met andere troepencontingenten van de NAVO in Afghanistan en notulen van vergaderingen en militaire planning. Er staan gedetailleerde luchtfoto's op van grote legerbases in Afghanistan, maar er zijn ook stafkaartjes waarop is te zien waar special forces zijn gelegerd en zelfs is te lezen tot hoe dicht militaire eenheden bij de grenzen van Pakistan en Iran mogen optreden. Ook valt af te leiden wat de dagelijkse routine is op sommige bases. Dergelijke voorspelbaarheid van het optreden, je in de kaart laten kijken, kan een potentiële tegenstander cruciale informatie in handen geven.

Er vallen algemene richtlijnen en specifieke geweldsinstructies te lezen over hoe militairen moeten handelen bij specifieke operaties, zoals het bemannen van wegversperringen, wat te doen bij in de berm aangetroffen geïmproviseerde springladingen (IED's) en hoe op te treden wanneer zo'n IED ontploft en er slachtoffers vallen. Op veel documenten wordt uitdrukkelijk vermeld dat deze uitsluitend mogen worden gelezen door bepaalde landen binnen de coalitie.

Ook bevat de stick de als staatsgeheim vermelde voorzorgsmaatregelen die Nederlandse militairen eind augustus vorig jaar troffen ter beveiliging van een bezoekende Nederlandse delegatie, onder wie minister Henk Kamp (Defensie, VVD). Het gaat hierbij om de keuze van het personeel, om het aantal militairen en waarmee zij moeten worden bewapend. De informatie over Kamp's trip is vervat in de communicatie die de eigenaar van de stick ter voorbereiding in Afghanistan had met een collega in Den Haag.

Het laten rondslingeren van informatie over dergelijke VIP-beveiligingsoperaties is om meer dan een reden ongewenst. Allereerst zou de operatie zelf kunnen worden gecompromitteerd. Wie kwaad wil en weet hoe groot het escorte van een delegatie is en hoe zwaar dit is bewapend, hoeft alleen nog maar de route van het konvooi te weten om met een numeriek overwicht een hinderlaag te leggen. Ten tweede is deze operatie van afgelopen augustus weliswaar afgerond en er is niets ernstigs voorgevallen, maar dat betekent niet dat dit soort informatie nu is gedateerd. Dit type beveiligingsoperaties is namelijk gemodelleerd naar standaarddraaiboeken die met bondgenoten zijn afgesproken.

Een onafhankelijke commissie, de commissie Lemstra, adviseerde de minister van Defensie vorig jaar om de vele bestaande regels en voorschriften over de omgang met vertrouwelijke documenten te stroomlijnen.

In tegenstelling tot de situatie in sommige andere landen, worden in Nederland Defensie-ambtenaren niet of nauwelijks gecontroleerd op het naar huis meenemen van vertrouwelijke documenten of andere informatie - ook niet steekproefsgewijs. Veel lekken worden intern afgedaan. In weinig gevallen komt het tot een strafrechtelijk onderzoek bij de marechaussee. Overigens heeft Defensie eerder dit jaar aangifte gedaan van het verdwijnen van een diskette met informatie van de militaire inlichtingendienst.

Voor minister Kamp is de zaak van de USB-stick extra pijnlijk, omdat hij zich sinds zijn aantreden in 2003 buitengewoon fel heeft ingezet voor volstrekte vertrouwelijkheid van informaties die de bondgenoten aan Nederland doen toekomen. Dat was een van de voornaamste argumenten waarom de Tweede Kamer eerder dit jaar geen inzage mocht krijgen in de MIVD-rapporten over Uruzgan.