'Geen communist in mijn regering'

De Tsjechische premier Jirí Paroubek moet dagelijks vrezen met zijn sociaal-democratische minderheidsregering te struikelen. Niettemin rekent hij erop na de verkiezingen in juni verder te kunnen regeren.

Czech Prime Minister Jiri Paroubek, during press conference in Sarajevo, on Saturday, Nov.12, 2005. Paroubek visited Bosnia-Herzegovina for a two-day visit aimed at strengthening ties between the countries.(AP Photo/Hidajet Delic) Associated Press

Praag, 2 febr. - Hij wordt 'de bulldozer” genoemd. Bot, arrogant, autoritair. Maar Jirí Paroubek beschrijft zichzelf liever als 'een sterke leider”.

Het is nu negen maanden geleden dat Paroubek aantrad als premier van Tsjechië, nadat zijn voorganger, Stanislav Gross, moest aftreden wegens een financiële rel. De sociaal-democraat erfde een partij die in peilingen onderaan bungelde en vijandige media. Maar inmiddels zit de CSSD weer in de lift, tot wanhoop van de grootste oppositiepartij ODS (centrumrechts), tot voor kort onbetwist favoriet voor de parlementsverkiezingen op 2 en 3 juni.

Ook het 'journaille' zit in de verdediging. 'Ze spelen het spel nu volgens mijn regels”, zegt de premier tijdens een gesprek in het Tsjechische parlementsgebouw. Vorig jaar sleepte hij journalisten met succes voor de rechter, wegens smaad. Geregeld voorzag Paroubek de media ongevraagd van commentaar. Volgens zijn critici gaat hij te ver. Dagblad Mlada fronta Dnes ontwaart 'autoritaire tendensen”. Maar volgens Paroubek ziet de krant vooral spoken.

Die angst voor ondemocratische neigingen wordt ook gevoed door Paroubeks samenwerking met de communisten in het parlement, een belangrijk taboe, dat zijn voorgangers nog omzichtig eerbiedigden. De communistische KSCM (41 van de 200 parlementszetels) heeft zich na 1989 nooit hervormd en weigert excuses aan te bieden voor het autoritaire verleden. Daarom luidt een ongeschreven regel: met de Duivel werk je niet samen. Maar Paroubek lapte die regel aan zijn laars.

De CSSD (70 zetels) heeft, door een informeel akkoord met enkele kleinere partijen, een meerderheid van één stem in het parlement. Maar samen met de Duivel beschikt de premier over een comfortabele meerderheid. Die heeft hij tot nu toe vooral gebruikt om sociale wetgeving door te drukken, zoals een nieuwe arbeidswet die vakbonden meer macht geeft. Commentatoren vrezen dat dit het begin van het einde is. Straks zitten de communisten met hun rare ideeën (uit de NAVO stappen) nog in de regering.

Is die angst terecht?

'We zullen nooit met de communisten op regeringsniveau samenwerken.'

Maar in het parlement werkt u wel actief met ze samen?

'Dat is wat anders. Ik ga met geen enkele partij in het parlement discussies uit de weg. Ik heb een meerderheid van één stem, maar in feite ben ik altijd de premier geweest van een minderheidsregering. Ik heb altijd gezegd dat ik van alle partijen steun zou proberen te krijgen.'

Voor niet-Tsjechen is het altijd moeilijk te begrijpen waarom de communisten zo populair zijn.

'Zo populair zijn ze niet meer. Toen ik premier werd stond mijn partij in de peilingen op 10 procent en die van de communisten op 20 procent. Nu zeggen de peilingen dat de communisten 13 à 14 procent krijgen en mijn partij 25 à 30 procent.'

En dat is uw verdienste?

'Ik heb het roer naar links omgegooid. Elke sociaal-democratische regeringsleider moet naar links kijken, niet naar het centrum of naar rechts, zodat de communisten vóór onze voorstellen stemmen en niet langer een obstakel vormen. Mijn voorgangers geloofden helaas te veel in die ene extra stem in het parlement en hadden daardoor weinig manoeuvreerruimte.'

Zijn de communisten acceptabel als regeringspartner als ze morgen alsnog afstand nemen van hun verleden?

'Nee. Ik zal na de verkiezingen hoe dan ook geen regering met de communisten beginnen. Ik wil graag een minderheidsregering vormen. Voor ons sociale beleid willen we steun van de communisten, maar voor het economische beleid rekenen we op andere partijen.'

Een ander scenario is een coalitie met oppositieleider ODS.

'De ODS werkt ons in het parlement tegen. De ODS dacht dat de regering vanzelf zou omvallen. Dat is niet slim, want die houding heeft haar in een politiek isolement gebracht en ik zou niet weten waarom ik haar daar uit moet helpen. Nu ze de opiniepeilingen zien begrijpen ze dat ze fout zitten. We zullen zien na de verkiezingen.'

De peilingen geven u voorlopig gelijk. Zijn de Tsjechen op zoek naar een sterke man? Zijn ze de partijpolitiek beu?

'Ik geloof dat ik flexibeler en slimmer ben dan mijn voorgangers. Ik heb bewegingsruimte gecreëerd in het parlement en krijg daardoor dingen gedaan. Ik geloof dat mensen in Tsjechië, maar net zo goed in Duitsland, Frankrijk of Italië behoefte hebben aan sterke politieke leiders, die dingen gedaan krijgen. Die leiders moeten handelen binnen de grenzen van de democratie en dat is wat ik doe. Tsjechië is een stabiel en volledig democratisch land, dat zich in economisch, cultureel en politiek harmonieus ontwikkelt.'

Waarom klikt het niet tussen u en de Tsjechische media?

'Ik heb met het leeuwendeel van de media geen grote problemen. Ik heb alleen problemen met journalisten die sterk verbonden zijn aan de ODS. Die mensen moeten hun loyaliteiten bekendmaken. Dat zou correct zijn. Ze vallen mij van alle kanten aan, maar ze doen dat op zo'n groteske manier dat het publiek het niet gelooft.'