Uitzonderlijke stap van justitie

Het openbaar ministerie gaat een nieuw onderzoek doen naar de Deventer moordzaak, na “signalen uit de samenleving“ dat de veroordeelde Ernest Louwes onschuldig is.

Maurice de Hond, opiniepeiler, heeft een nieuwe dader gevonden voor een moord uit 1999. Waarom zou het openbaar ministerie (OM), dat met succes een andere verdachte heeft vervolgd, zich daar iets van aantrekken? Toch gebeurt dat. Gisteren maakte het OM bekend een “oriënterend vooronderzoek' te beginnen naar de Deventer moordzaak, een moord op een rijke weduwe waarvoor fiscaal jurist Ernest Louwes een gevangenisstraf van twaalf jaar uitzit. “Zeer uitzonderlijk“, erkent een OM-woordvoerder. Aanleiding, zegt hij, was een gesprek van Maurice de Hond en het materiaal over de zaak dat deze het College van Procureurs-Generaal, de top van het OM, heeft overlegd. “Het College neemt signalen uit de samenleving serieus als het lijkt te gaan om nieuwe feiten.“

De ongebruikelijke stap - dit soort onderzoek vindt normaal alleen plaats nadat de Hoge Raad een zaak heeft heropend - moet worden gezien tegen de achtergrond van de Schiedammer parkmoord, waarvoor een onschuldige man vier jaar vastzat. Vorig jaar veegde de commissie-Posthumus de vloer aan met het justitiële onderzoek naar deze moord. De Tweede Kamer beslist komende week of er een opvolger van die commissie komt die op verzoek van “professionele betrokkenen' afgesloten strafzaken gaat evalueren. Wetenschappers, getuige-deskundigen, politiemensen of forensisch onderzoekers zullen dergelijke zaken kunnen aanmelden. Níet gewone burgers als Maurice de Hond, die zich met de zaak is gaan bezighouden omdat hij “niet tegen onrecht kan“. Maar hij was niet de enige die om nieuw onderzoek heeft gevraagd, zegt het OM. Ook hoogleraar rechtspsychologie Peter van Koppen heeft dat gedaan.

In de Schiedammer parkmoord was de politie herhaaldelijk getipt over - achteraf gezien - de echte dader. Volgens Maurice de Hond heeft zich in de Deventer moordzaak iets soortgelijks voorgedaan en is niet Ernest Louwes, maar de klusjesman van de weduwe de dader. Hij zou een verzamelaar zijn van messen als die waarmee de moord is gepleegd en zijn alibi zou niet kloppen. Vindt De Hond het niet wat ver gaan om als gewone burger iemand - de klusjesman - te beschuldigen van moord? De Hond: “Ik wil dat ook liever niet doen. Maar dan had justitie moeten doen wat ze moet doen.“

Hoewel de klusjesman een paar keer is verhoord, kwam de verdenking al gauw te liggen bij Louwes, haar fiscaal jurist. Hij was de laatste die haar heeft gesproken, een kort telefoontje vanuit de auto op de avond van de moord. Hij was ook haar executeur-testamentair en beoogd voorzitter van een stichting die haar vermogen zou gaan beheren. Een geurproef wees uit dat zijn geur aanwezig was op een mes dat werd gevonden en dat de politie beschouwde als het moordwapen. Dit bewijs verviel toen uit DNA-onderzoek bleek dat zich op het gevonden mes geen DNA van het slachtoffer bevond. [Vervolg MOORDZAAK: pagina 2]

MOORDZAAK

“Er heerst een nieuwe rechtspolitieke wind'

[Vervolg van pagina 1] Maar na herziening van de zaak werd Louwes toch opnieuw veroordeeld, op grond van DNA-sporen die onderzoekers van het Nederlands Forensisch Instituut van hem hadden gevonden op de blouse van het slachtoffer.

Maurice de Hond zegt zijn verdenkingen te baseren op het strafdossier en op particulier onderzoek. Hiervoor werkt hij samen met de oud-politiemensen Paalman en De Roy van Zuidewijn, die zijn ontslagen wegens kritiek op het onderzoek naar de vuurwerkramp in Enschede. Echt nieuw is volgens De Hond alleen de bevinding dat het handschrift op twee anonieme briefjes overeenkomt met het die van de vriendin van de “andere verdachte'. Verder was alles bekend; politie en justitie hebben er alleen nooit wat mee gedaan. Is het dan niet onwaarschijnlijk dat het OM op grond van de stukken van De Hond, wél nieuwe feiten vindt? De OM-woordvoerder: “Het behoort tot de taak van het OM om het toch opnieuw te bekijken.“ Advocaat G.J. Knoops van Ernest Louwes hierover: “Ik denk dat de Schiedammer Parkmoord een nieuwe rechtspolitieke wind heeft doen waaien binnen justitie en dit een belangrijke factor is voor de start van dit nieuwe onderzoek.“

Het nieuwe onderzoek wordt verricht in opdracht van de hoofdofficier Zwolle/Lelystad en zal naar verwachting enkele weken duren. De uitkomst kan zijn dat het OM geen nieuwe feiten tegenkomt; dan gebeurt er niets. Ziet het OM wel nieuwe feiten, dan kan er een nieuw strafrechtelijk onderzoek volgen of de zaak kan worden voorgelegd aan de nieuwe “commissie-Posthumus'. Maar daarmee is de zaak nog niet heropend. Dat kan alleen gebeuren als als de Hoge Raad een nieuw herzieningsverzoek honoreert. Daarvoor zijn harde, nieuwe feiten nodig, waarover de rechtbank ten tijde van de behandeling van de zaak nog niet beschikte. Knoops heeft hiertoe gevraagd om een second opinion van een Engels laboratorium over het DNA-onderzoek op grond waarvan Louwes is veroordeeld. Het OM werkt daaraan mee.