Slim, maar geen commercieel dier

Als directeur strategie en regelgeving bij KPN zat Mark de Jong (50) er in 1997 bovenop, toen de Opta werd opgericht. “Hij heeft buitengewoon loyaal bijgedragen aan het formuleren van onze standpunten tegenover de Opta“, zegt de toenmalige bestuursvoorzitter van het telecombedrijf, Wim Dik. Een kleine tien jaar later gaat De Jong zelf bij de toezichthouder werken. Pikant? Nee hoor, zegt Dik, het gebeurt zo vaak dat iemand in zijn carrière aan de andere kant van de tafel komt te zitten.

Dankzij zijn ervaring bij KPN verwacht Dik dat De Jong “een praktischer aanpak zal hebben dan sommige van zijn voorgangers of collega's“. Ook oud-collega bij KPN Diederik Karsten, nu directeur van kabelbedrijf UPC, vindt het prettig “dat er iemand zit met verstand van zaken“. Omdat ze vlakbij elkaar wonen, zien ze elkaar nog regelmatig.

De Jong was de laatste jaren lid van de raad van bestuur van KPN Mobiel. Hij vertrok in juni vorig jaar, omdat verdere expansie naar het buitenland - KPN zit ook in België en Duitsland - er voor de mobiele divisie niet in zat, vertelt hij. Sinds 1 oktober is hij directeur van het Telematica Instituut, een onderzoeksinstelling op het gebied van telecom en ICT. Bij de Opta komt hij in het bestuur, maar zijn functie is het best te vergelijken met een commissariaat.

De Jong moest er wel over nadenken of hij deze baan wilde. Hij vertelt dat het belangrijk voor hem was hoe de opvattingen van het ministerie van Economische Zaken en van de nieuwe voorzitter, Chris Fonteijn, waren over de rol van de Opta. Wat vindt hij daar dan van? “In de telecom zitten we nu in een andere fase dan acht jaar geleden, de concurrentie is al op gang gekomen. Ik vind het belangrijk dat je draagvlak probeert te creëren, dat je besluiten neemt waarvan alle partijen kunnen zeggen: dat is verstandig.“

De Jong woont in Heemstede, waar hij ook is opgegroeid. Zijn vader werkte zijn leven lang bij Akzo, uiteindelijk als financieel directeur van Sikkens, onderdeel van de verf- en coatingdivisie. Zijn moeder is op jonge leeftijd overleden. Vriend Frans Crul kent hem al sinds zijn twaalfde, toen ze samen in het Haarlemse voetbalteam speelden waar De Jong nog steeds verdediger is. Volgens Crul blijft hij meestal de hele wedstrijd op dezelfde plek staan.

De Jong ging economie studeren in Amsterdam. Crul herinnert zich dat De Jong met zijn vriendin een feest bezocht in Leiden, waar hij zelf studeerde. In de kelder van het studentenhuis was een casino ingericht en daarachter werden “natuurfilms' bekeken. “Wij vonden dat normaal, maar Mark en zijn vriendin keken daar wel raar van op.“ Die vriendin is nu zijn vrouw; ze hebben twee kinderen (13 en 15) en in maart zijn ze 25 jaar getrouwd.

De twaalf jaar bij KPN vormden voor De Jong zijn enige baan in het bedrijfsleven. Na zijn studie promoveerde hij, werkte hij voor TNO en de Oeso en op zijn 35ste werd hij hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Door zijn kennissen wordt hij omschreven als “iemand met een scherp analytisch vermogen“ (Diederik Karsten), “wijs“ (Wim Dik) en “een slimme vent, maar geen Willie Wortel“ (Frans Crul). “In zijn kennis en inzicht kan hij ook iets naïefs hebben“, zegt Dik. “Hij is in principe geen commercieel dier. Als je in een vergadering zat met commerciële mensen die het alleen hadden over geld verdienen, kon hij heel verbaasd kijken: maar dat is toch niet het hele verhaal?“

De laatste jaren bij KPN Mobiel was De Jong verantwoordelijk voor de introductie van I-mode, de door de Japanse telecomaanbieder NTT Docomo ontwikkelde mobiele internetdienst. Volgens Karsten, destijds directeur Mobiel, was dit een zeer moeilijke, vernieuwende zaak, met een compleet nieuwe techniek en een groot Japans bedrijf dat ook nog aandeelhouder was van KPN Mobiel. “Hij moest steeds alle belangen tegen elkaar afwegen. Maar hij kon uitstekend met de Japanners omgaan, ook op het allerhoogste niveau.“ De directeur van Docomo I-mode Europe, Isao Ohashi, noemt De Jong een “slimme, stevige onderhandelaar, maar wel altijd redelijk“. Af en toe gaan ze nog samen een hapje eten.

De Jong denkt zelf dat het rumoer om zijn benoeming bij de Opta niet lang zal duren. “Moet je kijken hoeveel mensen die bij KPN vandaan komen nu bij de grootste concurrent zitten. Tien jaar geleden keek men daar ook van op. Ik denk dat de nieuwigheid er bij de Opta straks ook wel vanaf is.“