Principes

Van Salman Rushdie herinner ik me dat hij zich op zeker moment nederig begon op te stellen tegenover zijn mohammedaanse bedreigers. Misschien was hij even murw gebeukt door de tegen hem ingestelde fatwa, misschien had hij zich iets laten influisteren door de Britse regering. Maar het hielp natuurlijk niet en Rushdie was gelukkig al snel weer de boze, strijdbare Rushdie die we kenden.

Wijken voor intimidatie levert zelden iets op. Kijk naar vastgoedmagnaat Endstra die op de krankzinnigste eisen van zijn afpersers inging, totdat ze hem er letterlijk bij lieten neervallen.

Hij had beter een openbaar interview kunnen geven waarin hij de bedreigingen in extenso had onthuld, inclusief de namen van de afpersers. En daarna met valse baard onderduiken in een ver buitenland (misschien wel Iran!), waar wraakzuchtige Hollandse gangsters snel opvallen.

In Nederland bezien we nogal meesmuilend de Deense wankelmoedigheid bij de rel rond de door moslimlanden gewraakte Mohammed-cartoons. Maar zouden wij zoveel flinker zijn geweest dan de hoofdredacteur van Jyllands-Posten, die zich aanvankelijk principieel opstelde, maar deze week zijn excuses aan de beledigde moslims aanbood? De Deense premier Rasmussen, ook steeds zo “principieel', toonde zich erg ingenomen met die excuses en liet weten dat hij “persoonlijk nooit Mohammed, Jezus of enig andere religieuze persoonlijkheid zou hebben afgebeeld op een manier die voor mensen beledigend zou kunnen zijn“.

Tel uit je principes.

De kans is niet zo groot dat we in Nederland een vergelijkbare rel zullen krijgen. In een rondvraag van de Volkskrant liet een aantal cartoonisten, op enkele uitzonderingen na, weten dat zij weinig voelen voor een mohammedaanse steen door hun ruit. Niets menselijks is de cartoonist vreemd, en dat hoeft ook niet, al zal het premier Balkenende enigszins bitter stemmen: zouden ze hém ook als onderwerp mijden als hij dreigde met stenen te zullen gooien?

Stel nu dat er toch één roekeloze onverlaat onder de Nederlandse cartoonisten is die morgen in zijn krant Mohammed te grazen neemt - wat dan? Ik voorzie, net als in Denemarken, veel besmuikte verontschuldigingen en angstige compromisteksten, waarna we weer snel overgaan tot de brave orde van ondeugendheid.

Ook onze moraal begint in de portemonnee. Eén onvergetelijk precedent kennen we al: de VARA die onder druk van minister Hans van den Broek een onschuldig item schrapte in Achter het Nieuws over een nep-ayatollah van Rudi Carrell op de Duitse tv.

Maar zoals Rushdie al ontdekte: het helpt niet, althans, niet op de langere termijn. Afpersers, of ze nu van Amsterdamse of islamitische afkomst zijn, hebben alleen ontzag voor tegenstanders met een even grote bek. Daarom schreef Rushdie na “11 september': “Hoe terrorisme te verslaan? Laat je niet terroriseren. Laat angst niet je leven beheersen. Zelfs als je bang bent.“

Rushdie loopt inmiddels weer redelijk vrij rond, boze moslims pakken nu liever een Deens krantje aan.