Na Alan Greenspan

Vandaag ruimt Alan Greenspan, ruim achttien jaar voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, zijn bureau op. Morgen schuift Ben Bernanke, zijn opvolger, zijn stoel aan. Hij zal de Federal Reserve voor ten minste zeven jaar gaan leiden en wordt daarmee onbetwist de machtigste man in het wereldwijde financiële systeem. Over Greenspans verdiensten en zijn erfenis is al veel gezegd. Tijdens zijn bewind maakte de Amerikaanse economie een periode van voorspoed door, slechts onderbroken door twee milde recessies. De inflatie bleef relatief laag, en Greenspan loodste de financiële markten door tal van crises, van de krach van 1987 tot de aanslagen op de Twin Towers.

Greenspan genoot groot vertrouwen op de Amerikaanse en de internationale financiële markten. De erfenis die hij doorgeeft aan Bernanke is niet onomstreden. De Amerikaanse economie groeit nog steeds voorspoedig, ondanks een dip in het jongste kwartaal. Maar die groei is wel gepaard gegaan met de opbouw van forse schulden. Het Amerikaanse begrotingstekort is hoog, zeker gezien de voorspoed die er in de afgelopen jaren is geweest. Consumenten zitten diep in de schulden, zijn gestopt met sparen, en rekenen op een verdere stijging van de toch al fors gestegen woningprijzen. En er is een zeer omvangrijk - en potentieel gevaarlijk - tekort op de betalingsbalans. De inflatie loopt mede dankzij de brandstofprijzen behoorlijk op.

Dat is Greenspan niet allemaal aan te rekenen. Centrale bankiers wordt maar al te vaak een veel grotere rol toegedicht dan zij in werkelijkheid hebben. Maar de scheidend voorzitter steunde bijvoorbeeld wel degelijk de omstreden belastingverlagingen van de regeringen-Bush en hield het monetair beleid de afgelopen jaren waarschijnlijk veel te lang veel te ruim. Greenspans aanpak om zeepbellen op de financiële markten niet voor te willen zijn, maar telkens achteraf de schade te beperken met een lage rente, kan hebben bijgedragen aan de vloed van geld die op dit moment wereldwijd op de financiële markten rondklotst en mogelijk voor problemen gaat zorgen.

Aan Bernanke is nu de taak de Amerikaanse economie in rustiger vaarwater te krijgen en de onevenwichtigheden langzaam glad te strijken. Dat wordt niet makkelijk, zeker omdat rond Greenspan langzamerhand een persoonlijkheidscultus is ontstaan waarbij de man welhaast mythische gaven zijn toegedicht.

Op de financiële markten krijgt Bernanke, zo'n beetje de enige onomstreden kandidaat die president Bush de afgelopen jaren voor een belangrijke functie naar voren schoof, vooralsnog het voordeel van de twijfel. De rente staat na het laatste besluit van gisteren onder Greenspan op een redelijk neutrale stand van 4,5 procent en dat geeft Bernanke bewegingsvrijheid. Niet alleen voor de Verenigde Staten, maar ook voor de rest van de wereld, is te hopen dat hij die vrijheid wijs gebruikt. De huidige onevenwichtigheden in de internationale economie, die vooral hun oorsprong vinden in de Verenigde Staten, kunnen geleidelijk worden rechtgetrokken - of met een schok. Van de nieuwe man bij de “Fed' hangt veel af.