Kamer kritisch over nazorg Schipholbrand

Overlevenden van de Schipholbrand mogen alleen worden uitgezet als dat medisch verantwoord is. Minister Verdonk gebruikt oude informatie. De Kamer greep gisteren in.

Wanneer heeft iemand een acute stressstoornis of last van een posttraumatische stressstoornis? De Tweede Kamer wist het niet, gisteravond in een spoeddebat met minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) over de nazorg aan de overlevenden van de brand op het cellencomplex op Schiphol-Oost in oktober vorig jaar. De bewindsvrouw wist het evenmin.

Maar het is wel duidelijk, aldus vrijwel alle fracties in de Kamer, dat een belangrijk deel van de 268 overlevenden een traumatische ervaring achter de rug heeft - een enkeling is suïcidaal. “We hebben de dure plicht“, aldus Kamerlid Vos (GroenLinks) om hen goede nazorg te bieden. Eigenlijk zou iedereen hier die nazorg moeten kunnen afwachten, benadrukten ook De Wit (SP), Van der Staaij (SGP) en Huizinga-Heringa (ChristenUnie).

Op initiatief van de PvdA was Verdonk naar de Kamer geroepen, nadat vorige week bleek dat zij oude medische gegevens gebruikt bij uitzettingsbeslissingen. Bovendien vindt de minister dat als de overlevenden al last hebben van een stressstoornis dat nog niet in alle gevallen betekent dat ze niet kunnen reizen. Ook laat ze meewegen of in het land van herkomst psychische hulp voorhanden is. Dat leidde tot felle kritiek van de linkse oppositie, maar ook van coalitiepartner D66. “Dit verhaal rammelt aan alle kanten“, hield Kamerlid Lambrechts (D66) Verdonk voor. Het was juist deze partij die eind november had aangedrongen op een zo zorgvuldig mogelijke afweging van alle beschikbare medische gegevens voordat tot uitzetting zou worden overgegaan. “De werkwijze waarop het Bureau Medische Advisering (BMA) te werk gaat bevalt me helemaal niet“, aldus Lambrechts. De PvdA noemde het een “beschamende vertoning van technocraten“. Verdonk kwam de Kamer tegemoet met de verzekering dat vanaf vandaag de werkwijze wordt aangepast. In alle gevallen zal er bij de slachtoffers op worden aangedrongen dat ze toestemming geven om hun actuele medische gegevens aan de BMA-artsen ter beschikking te stellen. Van de zestig slachtoffers die op de nominatie staan om te worden uitgezet, zijn er volgens Verdonk 42 in staat om te reizen. Een aantal andere overlevenden is reeds uitgezet.

Bij al die beoordelingen werden de huidige behandelend artsen niet door de BMA-arts geraadpleegd over de actuele medische en psychische situatie. Ze beriepen zich op gegevens van vlak na de brand in het detentiecentrum, omdat zij daarvoor hun toestemming hadden gegeven. “Ongelooflijk“, aldus Lambrechts, dat dit bureau geen poging had gedaan om een actuele medische situatie boven tafel te krijgen. Van der Staaij vond dat Verdonk “niet te miezerig“ moest doen. Hij riep haar op tot “meer inlevingsvermogen“ en wilde de toezegging dat voor iedereen wordt getoetst of men daadwerkelijk toegang heeft tot psychische hulp in het land van herkomst. Dat ging de minister te ver. “Ik zeg u toe dat ik nog één keer opnieuw toets, maar dan gaan we de mensen die kunnen vertrekken ook uitzetten“, aldus Verdonk. “Dit is niet het begin van een oneindige weg.“

Bovendien riep ze de Kamerleden Straub (PvdA), De Wit (SP) en Vos (GroenLinks) op om vrijdag niet naar het Groningse Ulrum te gaan - wat ze van plan zijn. In dit asielzoekerscentrum is een deel van de overlevenden van de Schipholbrand ondergebracht. Zij staan op de nominatie om te worden uitgezet. U zorgt voor onrust en nieuwe onzekerheid onder deze gedetineerden, zei Verdonk. “Zij zien weer mensen uit Den Haag en dat geeft hen valse hoop.“ Volgens haar is dat ook wat letselschade-advocaten nu doen.