Filmen met je lichaam

Regisseurs vormen zelf zelden onderwerp van een “biopic'. Maar aan documentaires over hen is in Rotterdam geen gebrek.

Er zitten geen films over filmmakers in het biografische programma van het Rotterdams filmfestival. Zouden regisseurs geen goed onderwerp vormen van een biopic als ze niet ook nog vliegtuigen bouwen, zoals Howard Hawks (in Martin Scorseses The Aviator )? Ik kan me er in ieder geval weinig herinneren. Geen speelfilms over Hitchcock, Tarkovski of Truffaut. Documentaires over en hommages aan filmmakers zijn er wel in Rotterdam. Ze hebben op het festival hun eigen reservaat: Cinema regained. Daar is bijvoorbeeld het filmpje van Isabella Rossellini over haar vader Roberto Rossellini opgenomen, en een in opdracht van het festival gemaakt portret van de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke. Er draait ook een documentaire van de Oostenrijkse regisseur Martina Kudlácek over de Amerikaanse filmmaakster Marie Menken (1909-1970), aan wie een mini-retrospectief is gewijd. Menken was een bijzonder avant-gardiste, die grotere bekendheden als Stan Brakhage heeft beïnvloed. In 1961 maakte ze, als een toeriste, een film in het Alhambra in Zuid-Spanje, Arabesque For Kenneth Anger. Het vier minuten durende 16 mm-filmpje is een zoete verkenning van het Moorse paleis, een ritmische opeenvolging van close-ups van mozaïeken, tegels en fonteinen. Volgens Jonas Mekas filmde ze met haar hele lichaam. De meest onverwachte onthulling in de documentaire is het verhaal dat Menken en haar echtgenoot, de dichter Willard Maas, model hebben gestaan voor het echtpaar in Edward Albee's Who's Afraid of Virginia Woolf. Menken is dus in 1966 al eens gespeeld door Elizabeth Taylor. Misschien kan ze het nog eens doen in een biopic.