Supermarktconcern Laurus capituleert

Drie supermarktformules heeft Laurus en daarvan verkoopt het concern er twee. De prijzenslag in de schappen eist zijn tol. Willen twee rijke families inspringen?

De op één na grootste Nederlandse supermarktketen heeft de witte vlag gehezen. Supermarktconcern Laurus, de exploitant van Edah, Konmar en Super De Boer, heeft gecapituleerd. De door Albert Heijn ontketende, al ruim twee jaar durende prijzenslag is het financieel verzwakte concern nu toch teveel geworden. En dat terwijl Laurus een fusie was van twee kleinere aanbieders die Albert Heijn van zijn troon moest stoten.

De banken van Laurus, onder leiding van ABN Amro, hebben drie keer eerder al een reddingsactie moeten organiseren om hun kredieten van honderden miljoenen euro veilig te stellen. Maar een vierde is een brug te ver. Laurus kondigde vanochtend de verkoop aan van Edah en Konmar en gaat verder met Super De Boer.

De eerste slachtoffers zijn 290 werknemers die op kantoor werken en bij de ondersteunende afdelingen van de twee ketens. De twee ketens zelf hebben ruim 12.000 (deeltijd-)werkers.

Zij voegen zich in de rij gedupeerden van de prijzenslag: kleinere winkeliers, toeleveranciers, werknemers van supermarkten.

De aftakeling van Laurus is, afgezien van de opkomst en ondergang van internetbedrijven in de knotsgekke hausse van 1999/2000, het grootste Nederlandse ondernemingsdrama van de laatste vijftien jaar. Het is een verschraalde akker met mislukte ambities, geknakte carrières en miljardenstroppen voor beleggers.

Maar naast de eigen missers van Laurus, de economische teruggang na 2001 en de prijzenslag, doen in deze slotfase van Laurus ook de nieuwe machten op de financiële markten zich gelden. Laurus voelt net als de top van informatieleverancier VNU de hete adem van opportunistische beleggers in de nek. VNU heeft zichzelf daarom in de verkoop gedaan. Laurus heeft een grote belegger in de persoon van het Amerikaanse Amber Fund, dat volgens de laatste melding 11,5 procent van de aandelen bezit en dat aandringt op saneringsmaatregelen. Nu doet Laurus twee ketens in de verkoop.

Het concern is nog maar acht jaar oud, een fusie van de supermarkten van het voormalige conglomeraat Vendex en van De Boer Unigro, dat zelf weer een fusie was van het familiebedrijf Unigro van rasondernemer Eric Albada Jelgersma en De Boer winkels. Laurus, zo'n fantasienaam die onverminderd populair is onder topmanagers, was de stok waarmee eerst Albada Jelgersma en later zijn opvolgers Albert Heijn wilden slaan. Marktleider 'Appie' overvleugelen, ja dat was het.

Het heeft niet zo mogen zijn. Opleidingen voor toekomstige topmanagers kunnen gemakkelijk een week vullen met lesstof uit de praktijk van Laurus. Eigenlijk was de fusie van meet af aan problematisch. Te veel kapiteins op het schip. Moeizame integratie van logistieke systemen en tegelijkertijd differentiatie van merknamen en winkelformules. Het vertrek van Albada Jelgersma's gedroomde opvolger Rob ter Haar (naar groothandel Hagemeyer). De mislukte ombouw van acht winkelformules tot één nieuwe Konmar. De oplopende verliezen. Het door ontevreden beleggers uitgelokte onderzoek naar de ombouw tot één Konmar dat voor de Hoge Raad uiteindelijk geen wanbeleid van bestuurders of commissarissen opleverde. En die financiële crises die ook na drie reddingsacties maar niet wilden wijken.

Eind 2001 versterkten de banken van Laurus het vermogen van het concern al een keer, vervolgens kwam de Franse branchegenoot Casino medio 2002 met een kapitaalinjectie, waaraan ook andere beleggers konden meedoen, en dat herhaalde zich in 2004. Nu strijken de banken de hand nog eens over hun hart, met soepele kredietvoorwaarden. Maar de opbrengst van de ketens, die zakenbank Kempen & Co op 320 miljoen euro taxeert, wordt eerst gebruikt om het bankkrediet te verlagen.

Hoe nu verder? Wie wil bij de prijsdruk twee supermarkten kopen? Albert Heijn? Die wil wel, maar riskeert concurrentieautoriteit NMa en kan wellicht een deel kopen. Een regionale super? Die zal hulp van een bank of financier moeten hebben.

In de Verenigde Staten, waar al jaren prijzenslagen woeden, capituleren supermarkten, zoals Albertsons. Deze keten is vorige week opgekocht door een ongewone combinatie van een regionale supermarkt, een drogisterijketen, een financier en een vastgoedbeleggingsmaatschappij.

De rol van Albada Jelgersma lijkt na zijn bijna dodelijke ongeluk uitgespeeld. Maar hij is wel belanghebbende, niet alleen als aandeelhouder van Laurus. Zijn beleggingsmaatschappij verhuurt volgens de laatste gegevens 130 panden aan Laurus. Een andere belanghebbende is de familie De Rijcke, rijk geworden door de verkoop van drogistketen Kruidvat en Groenwoudt-supermarkten. Hun beleggingsmaatschappij verhuurt meer dan 350 winkels aan Laurus. Het kan hun belang zijn om de vlaggen te laten wapperen aan de winkelpui.

    • Menno Tamminga