'Natuurlijk valt ISAF ook preventief aan'

Het onderscheid tussen counterterrorisme en bewaking van de veiligheid in Uruzgan is moeilijk te maken, zegt woordvoerder Andrew Elmes van de ISAF-missie in Afghanistan.

Andrew Elmes Foto AFP International Security and Assistance Force (ISAF) spokesman Major Andy Elmes briefs the media in Kabul, 16 August 2005. A helicopter crash that killed 17 Spanish troops in western Afghanistan 16 August may have been the result of an attack, Spanish Defence Minister Jose Bono said, tempering an earlier statement which said the incident was accidental. AFP PHOTO/ SHAH Marai AFP

Ondanks de winter en het ongure klimaat is het aantal aanslagen in Zuid-Afghanistan in de afgelopen maanden toegenomen, zegt Andrew Elmes, zegsman van de NAVO-stabilisatiemacht ISAF in Kabul. 'Ze weten dat de NAVO het commando in het zuiden overneemt van de Amerikanen. Misschien proberen ze dat proces te laten ontsporen.' Met 'ze' bedoelt de majoor strijders van de Talibaan en Al-Qaeda. Afgelopen weekeinde brandde nog een school af in de buurprovincie Helmand; in Kandahar had twee weken geleden een zelfmoordaanslag plaats met twintig doden en begin deze maand mislukte een aanslag op de Amerikaanse ambassadeur, die op bezoek was in Uruzgan, waarbij tien burgers de dood vonden. Het zijn aanslagen in provincies waar ISAF dit jaar het commando van de Amerikaanse operatie Enduring Freedom overneemt.

ISAF zal zich door het geweld niet van de wijs laten brengen, zegt Elmes. Heeft ISAF begrip voor de Nederlandse twijfel over de uitzending van 1.400 militairen naar de instabiele provincie Uruzgan? Elmes geeft daar geen antwoord op. Wel zegt hij: 'Het zou een grote teleurstelling voor ISAF zijn als Nederland geen troepen stuurt'. Want de wederopbouw van Afghanistan staat voor een 'cruciale fase'. 'We kunnen deze missie niet laten vallen. We zullen doorgaan met het project.'

De majoor wil de Nederlandse parlementsleden wel graag vertellen dat de ISAF-militairen in Uruzgan niet op terroristen zullen jagen. Dat valt niet onder het mandaat van ISAF, zegt hij met nadruk. 'Wij zijn er niet voor counterterrorisme. De Afghaanse politie en het nationale leger zijn daar verantwoordelijk voor.'

Hoe scherp de scheiding tussen counterterrorisme en het bewaken van de veiligheid is, kan Elmes echter niet precies aangeven. Natuurlijk zal ISAF ook preventieve aanvallen moeten uitvoeren om te voorkomen dat de veiligheid in gevaar wordt gebracht, zegt hij. 'We moeten gewoon zien hoe zich dat allemaal ontwikkelt. Wij zijn er om de politie te ondersteunen en als die een aanslag willen voorkomen kunnen ze om bijstand vragen. Je zal toch meer preventieve aanvallen zien in die regio's.'

De Afghaanse president Karzai liet zich onlangs kritisch uit over het Amerikaanse optreden. Dat zou te hard zijn en te weinig respect tonen voor lokale tradities. Of de aanpak van ISAF in Uruzgan in de praktijk anders zal zijn dan de Amerikaanse, kan Elmes niet zeggen. De Amerikanen, zegt de majoor, waren daar met een andere opdracht: 'Terreurbestrijding, voorkomen dat de Talibaan er zich kunnen schuilhouden.' De vrees dat de lokale bewoners Nederlanders aanzien voor Amerikanen, noemt hij ongegrond. 'Je moet die mensen niet onderschatten. Ze herkennen voertuigen, uniforms. Als je jezelf kenbaar maakt, heb je zelf in de hand hoe goed je relatie met de bevolking is.'

Makkelijk zal het niet worden voor de krijgsmacht die het provinciale reconstructieteam (PRT) gaat bemannen. De militairen moeten ingewijden worden in Uruzgan, zegt Elmes. Ze moeten weten hoe de smokkelroutes lopen, waar criminelen zich ophouden en opiumhandel plaatsheeft. Ze krijgen te maken met tribale conflicten. 'Je gaat op patrouille, langs de mullahs, onderwijzers en dorpsoudsten, je zorgt dat iedereen je kent en weet waarom je er bent. Tegelijkertijd houd je de lokale overheid in de gaten.'

In de provincie ten noorden van Uruzgan, Day Kundi, zullen geen ISAF-troepen komen, hoewel die provincie wel onder ISAF-commando valt. Te onherbergzaam en heel lastig, zo omschrijft Elmes. Wordt Day Kundi daarmee niet een potentieel toevluchtsoord voor terroristen? Hoe gaat ISAF deze provincie controleren? Moeten Nederlandse troepen straks ook naar Day Kundi? 'We moeten dat flexibel benaderen. Helikopterpatrouilles zijn een mogelijkheid. Wie dat doet en hoe, dat moeten we nog zien.'