Met een fiets dansen op muziek

Kunstfietsen is een onbekende sport, ongeschikt voor kleinzerige mietjes. 'Valt er iemand, dan komen we niet bij van het lachen.'

Twee deelnemers uit Duitsland bij het WK kunstfietsen van vorig jaar.

'Mij zul je niet in een kort rokje zien', lacht Kim van Dijk. Een badpak staat haar evenmin, vindt ze. Kunstfietsen is geen sport voor ijdeltuiten. Het is topsport, ongeschikt voor kleinzerige mietjes. Kim van Dijk (23) en Ellen Hendrix (21) hebben even nodig om hun medische dossiers van toelichting te voorzien. 'Hier', wrijft Van Dijk over de binnenkant van haar knieën, 'helemaal bont en blauw, een ramp'. De ernst op haar gezicht verdwijnt als ze vertelt over de trainingen. 'Valt er dán iemand, dan komen we niet bij van het lachen.'

De Nederlands kampioene kunstfietsen spreekt haar woorden uit in sporthal Varenbeuk, waar de Heerlense kunstwielrijdersclub Heidebloem zaterdag een wedstrijd organiseerde. Dat bleef vrij onopgemerkt. Er kwamen circa honderd toeschouwers op het evenement af, vooral mensen die een band hadden met een van de ruim tachtig deelnemers. De kunstfietsers kwamen uit Duitsland, België, Polen en Italië.

Kunstfietsen - rijdend op een fiets kunsten vertonen - is binnen de Koninklijke Nederlandsche Wielren Unie (KNWU) een tak van sport waar behendigheid en fietsbeheersing worden verenigd. Het vergt coördinatie, zelfdiscipline, kracht en techniek. Frans Dortant, al 73 jaar verbonden aan de club, geniet van de kunststukjes. Hij heeft de hoogtijdagen van de zaalsport nog meegemaakt. Zijn wijsheid: 'Topsport is mooi, maar ook waanzinnig. Studie of werk gaat altijd voor.'

Dat is in het geval van Van Dijk en Hendrix ook zo. Toch verbleef Van Dijk vorig jaar zeven maanden in Oostenrijk om er te oefenen onder begeleiding van een trainer, die tevens eigenaar is van een restaurant waar ze werkte. Voor beide kunstfietsers is de toekomst ongewis. Hendrix zit in haar laatste jaar van de heao in Sittard, Van Dijk wordt binnenkort office manager in het Duitse Aken. Beiden weten niet of ze straks nog tijd zullen vinden om hun sport te beoefen.

Kunstfietsen is in Nederland een onbekende sport. Heidebloem, opgericht in 1908, is de enige vereniging waar de sport beoefend wordt. Over de landsgrenzen heeft de sport meer aanzien. Duitsland is het kunstfietsland bij uitstek. Hendrix en Van Dijk beamen dat. Ze vertoonden hun kunsten op het WK van 2005 in een vrijwel uitverkochte hal (5.800 toeschouwers) in Freiburg.

De muziekkeuze speelt een belangrijke rol bij kunstfietsen. Hoewel Nine million bicycles van Katie Melua voor de hand ligt, kiezen Van Dijk en Hendrix respectievelijk voor Fast Car van Tracy Chapman en Nothing else matters van Lucie Silvas. 'Het is een gevoel', verklaart Hendrix haar keuze voor de cover van Metallica. 'Het geeft me vertrouwen als ik op mijn eigen muziek kan fietsen.' Van Dijk knikt instemmend. Gevoel is belangrijk bij kunstfietsen.

Acrobatiek of topsport? De twee vriendinnen - 'alleen tijdens de wedstrijden zijn we elkaars vijanden' - twijfelen geen moment: 'Topsport!' Ze trainen vier keer per week en voeren de frequentie op als er een belangrijke wedstrijd is. Een trainer hebben ze niet. Van Dijk: 'Ik neem mijn kür wel eens op met een videocamera om te kijken wat ik beter kan doen.' Voor een aantal kunstfietsers is het gebrek aan begeleiding reden om te stoppen, zoals Yvonne Janssen, die zaterdag de tijdwaarneming verzorgde.

Van kunstfietsen word je niet rijk. Geldprijzen zijn er niet te verdienen, maar niemand die het daar voor doet. 'Ik rijd voor de eer', zegt Hendrix. Van Dijk vraagt zich vaak af waarom de sport zo weinig bekendheid geniet. Een antwoord heeft ze niet. Soms komt er een hoempapaband om een evenement op te fleuren. Voor haar hoeft dat niet. 'De sport heeft meer aan media-aandacht.' Vroeger besteedde Sport in Beeld nog wel eens aandacht aan een EK of WK, tegenwoordig is de publiciteit gering.

Nu staat er alleen een stukje in de regionale kranten en moet Van Dijk op feestjes uitleggen wat kunstfietsen is. 'Mensen denken aan crossfietsen.' De werkelijkheid is een stuk ingewikkelder. Het is nog het best te vergelijken met het toestel paard bij turnen. Al rijdende worden er soortgelijke oefeningen op gedaan, zoals in gestrekte houding staan op het stuur terwijl met de voeten een 'acht' wordt gereden. Of op één wiel een rondje maken zonder het stuur aan te raken. Binnen zes minuten worden 28 figuren gemaakt.

Hendrix, voorzien van gespierde bovenarmen, reed een foutloze kür. De jury honoreerde haar opvoering met 291 punten, een persoonlijk record. Van Dijk deed het iets beter, 292 punten. Een persoonlijk én Nederlands record.

    • Jan Cees Butter