Liever gewoon

Cosmetische chirurgie is niet nieuw. Al in de tiende eeuw werden in India neuscorrecties uitgevoerd bij dieven bij wie de neus was afgesneden, of bij overspelige hindoevrouwen wier neus was afgebeten door de bedrogen echtgenoot. 'Begin 20ste eeuw lieten veel geïmmigreerde joden in de Verenigde Staten hun neus veranderen om er minder joods uit te zien, nota bene via technieken die joodse chirurgen in Duitsland hadden ontwikkeld om joden beter te laten assimileren', zegt psycholoog Kathy Davis. 'Cosmetische chirurgie heeft vanouds sterk te maken met het verbergen van kenmerken van etniciteit of ras. Tegenwoordig laten Aziatische tienermeisjes massaal hun oogleden opereren om beter te beantwoorden aan het westerse schoonheidsideaal. Hun eigen ogen vinden ze niet mooi genoeg. Ze vinden dat ze er slaperig uitzien, of vrezen moeilijk een baan te zullen vinden. Dat vind ik een problematische ontwikkeling.' Davis onderzocht de wereld van de cosmetische chirurgie, nu een wereldwijde miljardenonderneming.

Vanavond spreekt om 20.00 uur spreekt psycholoog dr. Kathy Davis van de Universiteit Utrecht over cosmetische chirurgie bij Studium Generale, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen. Foto Jørgen Krielen © Jørgen Krielen-Amsterdam 31-01-2006 Kathy Davis Krielen, Jørgen

Wat is daar mis mee?

Davis: 'Wie naar de cosmetische chirurg stapt, heeft daar vaak lang over nagedacht. Het is geen makkelijke stap, mensen zijn blij met het resultaat, het geeft hun meer zelfvertrouwen. Daar moet je niet moraliserend over doen. Veel vrouwen die ik ondervroeg zeiden dat ze niet mooier wilden worden of mannen behagen, maar vooral 'gewoon' zijn.

'Maar dat onze samenleving blijkbaar zo weinig tolerant is voor variatie in uiterlijk, vind ik echt kwalijk. Waarom mag een ander er niet anders uitzien?'

Wat zeggen de chirurgen zelf?

'Het blijft controversieel. Veel chirurgen hebben moeite met commerciële klinieken, met die ingrepen in gezonde lichamen en de bijbehorende reclames. Zij vinden het makkelijker om brandwondenreparaties te rijmen met hun beroepsbeeld, of ze rechtvaardigen hun cosmetische werk door te verwijzen naar het gestoorde zelfbeeld van de patiënt. Intussen gaat de techniek steeds verder. Zo heb je nu gezichtsoperaties voor kinderen met het Syndroom van Down. Het is een heel ingrijpende reeks operaties. Soms gebeurt dit bij peuters van drie. Maar ik sprak ook een volwassen man die heilig geloofde dat hij nu een meisje zou vinden en een gezin zou krijgen.'

Hoe nu verder?

'Er zullen steeds meer van die ingrepen komen. Ik had nooit kunnen verzinnen dat beenverkortingen of beenverlengingen in zwang zouden raken. Of de labia-reconstructie, waarbij vrouwen als schoonheidsideaal hun schaamlippen grotendeels laten wegsnijden om alles netjes en glad te maken. Misschien vinden we dat over tien jaar wel normaal, net zoals je het nu doodnormaal vindt dat elk kind een beugel krijgt als zijn tanden niet netjes recht staan.'